KADAWYAN a karkulo ti panangpresiotayo kadagiti tarakentayo a kalding ken uray pay baka no aglakotayo.
Ngem napateg unay no ammotayo ti kadagsen (kilo) dagiti taraken saan laeng a para iti pannakailako dagitoy no di pay ket iti panangtarakentayo a nasayaat kadagitoy.
Ngamin, no ammotayo ti kadagsenda, ammotayo ti kaadu ti itedtayo nga agas wenno bitamina no kasapulanda—daytay saan a bassit, saan met nga adu. Ammotayo ti kaadu ti kasapulan a kanenda iti maysa nga aldaw. Ngarud, saantayo a pakan a pakan, awan ti masayang. Ket gapu ta ammotayo no kasanot’ kaadu ti masapul a kanenda, maplanotayo met no kasanot’ kalawa ti mulaantayo iti pagpakan. Ken no ammotayo ti kadagsenda, ammotayon a karkuluen no mano ti presioda no aglakotayo.
Umno a Panangkarkulo iti Kadagsen ti Dingo
DAGITI VLOGGER ITI AMIANAN 18: Kitaem No Naisaldan 'Ta Balaymo, Atanud!
Kadagiti namsek iti padas, kas kadagitay adda iti dayo, sirigenda laeng ti dingo, ammodan ti kilona. Ngem no sika nga awan padasna, dakkel ti posibilidadna a dakkel ti pagriruam.
Adda ketdi maar-aramat a pangkarkulo iti kadagsen dagiti tarakentayo, kas iti kalding. Isu daytoy ‘tay panangrukod iti kinalukmeg ken kinawalat ti taraken. Kasapulan laeng ti pagrukod a tape measure wenno ‘tay tali a di mabennat. Napaneknekanen ti MMSU daytoy a sistema ket dandani pumada ti resultana (95 a porsiento) iti pudno a kadagsen ti taraken.
Kastoy man ti pamay-an, kas inlawlawag ni Dr. Sean R. Vidad ti MMSU-College of Agriculture, Food, and Sustainable Development (CAFSD):
1. Isagana ti kalding. Sayaaten ti galut iti tengngedna tapno nasaysayaat ti panangtengngel iti daytoy. Siguraduen a napintas ti lugar, saan a likkalikkaong.
2. Patakderen a nasayaat ti kalding tapno maala ti umisu a rukodna (iti pulgada). No di husto ti rukod a maala, saan met a husto ti maala a timbangna.
3. Rukoden ti kalukmeg ti kalding. Alaen ti circumference kangrunaanna iti likud ti umuna a sakana (kitaen ti Ladawan A).
4. Rukoden met ti kawalat ti kalding (kitaen ti Ladawan B). Siguraduen a di agkutkuti daytoy tapno husto ti maala a rukod.
5. Aramaten daytoy a pormula iti panangammo iti kadagsen ti kalding:
Kadagsen (libra wenno lb) = (Kalukmeg² X Kawalat ÷ 300
6. Kas pagarigan ti narukod ket kastoy: Kalukmeg: 25 a pulgada (inches); Kawalat: 20 a pulgada. Kastoy ti panangsolbar:
Kadagsen (lb) = (25² X 20) ÷ 300 = 41.67 lb
7. Pagbalinen a kilo ti kadagsen. Katukad ti sangakilo ti 2.2 lb.
Kadagsen = 41.67 ÷ 2.20 = 18.93 a kilo (20 a kilo)
Kaadu ti Umno nga Ipakan
No ammotayon ti kadagsen ti kalding, kas nadakamat, ammotayo metten no kasano ti kaadu ti masapul nga ipakan. Ti nataengan a kalding, agkasapulan ti tallo porsiento (0.03) iti kadagsenna iti dry matter intake (DMI). Ti DMI ket isu ti mausar a pangkarkulo iti kaadu ti ipakan a presko nga ruot.
Kadaywan a ti DM content ti ordinario a ruot a maala ti kataltalonan ket 18 a porsiento (0.18). Dagitay maimulmula a pagpakan a kas iti napier grass, addaan iti 22 a porsiento (0.22). Padasentayo ti agkarkulo:
1. Kontaren ti DMI para iti kalding nga agdagsen iti 20 a kilo:
DMI = Kadagsen X Kasapulan a Dry Matter
DMI = 20 X 0.03
DMI = 0.6 a kilo
2. Kontaren ti kaadu ti ordinario a ruot nga ipakan.
Kaadu ti ruot = DMI ÷ DM content ti ruot
Kaadu ti ruot = 0.6 kg ÷ 0.18
Kaadu ti ruot = 3.33 a kilo (nakurang a 3 ket kagudua a kilo)
3. Ngarud, ti 20-kilo a kalding, agkasapulan iti nakurang a 3 ket kagudua a kilo a presko a ruot iti kada aldaw. Ngem siguraduen a dagitay laeng paset ti ruot a nalukneng ti ikilo. Saan nga iraman dagitay natangkenan. Pagkatluen ti nakurang a 3 ket kagudua a kilo a ruot, ken mamitlo nga ipakan iti kalding. --O
(Bannawag, Marso 15-31, 2024)
