MILMILKAT wenno powdery mildew ti awag iti daytoy sakit a mangkapkapet kadagiti mula a kas iti mangga, kamatis, patatas, pipino, murod, ken karabasa. Kasla puraw a polbos daytoy a buot a maipilkat iti bulong, sabong, ungkay, lanut ken uggot dagiti mula.
Kinapudnona, daytoy puraw a polbos ket kombinasion ti bunga (spores) ken dagiti pannakaramut ti buot (mycelia) a kimpet kadagiti mula.
Kadawyan a kumpet daytoy a sakit no mangrugin nga agbaliw ti klima iti aglawlaw nangruna iti bulan ti Hulio ken Agosto. Mabalin met ketdi a malapdan ti panagrairana iti kataltalonan ngem iti kanito a nagramaramen, narigaten a mapaksiat. Iti saan a mabayag, maregreg dagiti bulong ti mula ken agtungpal a kasla nasinit dagiti apektado a bungana.
No adda man makalasat a bunga, napungkel ti panagdakkelna ken saan a napintas ti panagluomna. Kadagiti met busel a sabong nga apektado iti sakit, adda dagiti kanito a saanen nga agbukar pay ken in-inut a malayay ken maregregda.
Saan a Basta Mani ti Imulam, Pari
Nupay saan unay a maapektaran iti sakit a milmilkat dagiti natangkenanen a bunga dagiti mula, dakkel met a parikut ti isangbayna kadagiti busel ken naganus a bunga.
Kadagiti pagtatalonan iti Kailokuan ken Cagayan Valley, mangrugi nga umatake ti buot ken madlaw ti kaaddana kadagiti mula iti tartaraudi ti tudtudo wenno iti rugrugi ti kalgaw a kadawyan a mapasamak iti bulan ti Agosto nangruna iti panawen nga agsabong ken agbuselen dagiti bunga.
Iti rugrugi ti panagatake ti buot, narigat a madlaw ti kaadda dagiti babassit a puraw a milkat iti sirok dagiti bulong. Santo la makita ti dakkel a perhuisiona inton umadun ti pilkat ken ramaramenna ti akinrabaw a paset ti bulong, ungkay, ken uggot dagiti mula. Iti saan a mabayag, agamarilion dagiti apektado a bulong santo malaylay ken agmaris-daga.
Ti saan a makontrol a dam-eg iti aglawlaw ti maysa a rason a matignay ti regta ti buot nga agtubo iti daga ken iti paset dagiti mula. Mapasamak daytoy no mangrugin a lumamiis ti aglawlaw nangruna kadagiti panawen nga at-atiddog ti rabii ngem ti aldaw.
Gagangay nga agraira ti sakit a milmilkat kadagiti lugar nga addaan iti temperatura nga umab-abot iti 21 agingga iti 26 degrees Celcius. Kadawyan a marikna daytoy a temperatura iti bulan ti Agosto agingga iti Enero. Ngarud, gagangay a parikut ti sakit a milmilkat no mangrugin nga agbaliw ti klima kalpasan ti tudtudo ken mangrugin ti kalgaw.
Angin ken insekto, nangruna ti aplat, dagiti kangrunaan a rason a mayakar ti sakit kadagiti mula. Ngem ad-adda nga agramaram ti sakit kadagiti naruot a pagtatalonan ken napusek iti nadumaduma a mula nga agresulta iti saan a malapdan a panagdakiwas dagiti insekto nga agapon ken agkaan kadagitoy.
Panangtaming iti Sakit a Milmilkat
Masansan koma ti panangamiris iti kondision dagiti mula. Umdasen ti linawas a panangsarungkar kadagiti mula tapno mapasungadan ti nasapa a panagatake ti sakit. Makatulong daytoy tapno masaganaan ti panangkontrol iti panagramaram ti sakit sakbay ti dakkel a didigra nga itdenna iti manamnama nga apit.
Amirisen ti akimbaba a paset dagiti bulong ta dita ti umuna nga apektaran ti buot. Mangpili iti lima a natangkenan a bulong ti mula iti tunggal puon ket dagitoy ti umuna nga amirisen. Nasken a random ti panangpili kadagiti amirisen a bulong. Kalpasanna, isaruno a kitaen dagiti akimbaba nga ungkay sa kalpasanna, dagiti uggot.
No adda makita a nakusnaw nga amarilio a mangrugin a pumuraw a polbos, siguradon a nakakapeten ti buot ken mangrugin nga umadu. Agdesision no ania ti rumbeng nga aramiden – paruten dagiti apektado a mula wenno agpasuyot iti fungicide. Kapintasan pay laeng ti makiuman iti kaasitgan nga opisina ti Municipal Agriculture Office no ania ti rumbeng nga addang a suroten.
Dagiti Wagas a Mabalin a Suroten
No masiguradomon a milmilkat ti kimpet kadagiti mula, nasken ti dagus a panangtaming iti sakit sakbay nga agramaram iti sapasap a talon. Ti bassit nga impeksion, no mabaybay-an, agtinnag a dakkel a parikut ti itdenna iti manamnama a kaadu ti maapit. Ngarud, adtoy dagiti wagas a mabalin a pagpilian tapno makontrol ti sakit.
Ikkaten ti buot. No nakaro unayen ti impeksion, nasaysayaat no paruten laengen dagiti apektado a mula. Ngem no saan pay unay a nakaro, dagiti laeng apektado a pasetna, kas iti sumagmamano a bulong, sabong, ken uggot, ti pursingen.
Gaikan met ti aglawlaw dagiti mula tapno maikkat dagiti ruot a mabalin nga immuna a nagaponan ken nagyanan ti buot. No nagaramat iti alep-ep, nasaysayaat no ikkaten laengen ta isu pay a pagaponan ti buot a mangisangbay iti sakit.
Dalusan dagiti ramit ti talon. Laglagipen a dalusan (sterilize) amin a ramit nga us-usaren iti talon kalpasan ti panangaramat kadagitoy. Iti kasta, saan a mayakar ti impeksion kadagiti dadduma a mulmula. Umdasen ti panagaramat iti 10 a porsiento a likido a pagkulada (bleach) wenno 70 a porsiento nga alkohol a pangpunas kadagiti ramit.
Agbuggo a nalaing. Kalpasan ti panangamiris iti apektado a talon, bugguan a nalaing dagiti ima iti danum ken sabon sakbay nga isaruno nga amirisen ti kaarrubana a talon. Iti kasta, saan a mayakar ti buot a mabalin a kimpet iti bagi.
Agaramat iti organiko a fungicide. No saan pay unay a nakaro ti impeksion, nasaysayaat no agaramat laengen kadagiti organiko a fungicide a pangpaksiat wenno pagpatay iti buot. Adda dagiti mabalin nga usaren nga organiko a fungicide.
