Maisayangkat ti maysa a dakkel a proyekto ti panagmula iti kadagiti native nga species ti kayo tapno mapasayaat ti biodiversity ti Paoay Lake National Park, maysa a protected landscape iti probinsia ti Ilocos Norte.
Aglawa iti agarup a 340 nga ektaria, sakupen ti parke ti dan-aw a napalikmutan kadagiti nadumaduma a naed dagiti nadumaduma a mula ken ayup, a pakairamanan dagiti endemiko nga species ti billit, biag iti danum, ken dagiti native a muymuyong.
Iti maysa nga interview idi Huebes, Agosto 21, kinuna ni Rhoel Marcelo, ecosystem management specialist iti Department of Environment and Natural Resources (DENR) iti Ilocos Norte, nga agarup 5,000 a native tree seedlings ti manamnama a maimula iti sumaruno a dua a tawen tapno maisubli dagiti nadadael a pagnanaedan, mapatalged ti sistema ti daga ken danum, ken mangpataud iti microhabitat para kadagiti naituding a lugar dagiti atap nga ayup.
"Ti proyekto ti Pag-asang Luntian para sa Paoay Lake ket mangididiaya iti napintas a gundaway tapno mapasayaat ti biodiversity, ecological integrity, ken sapasap a salun-at ti Paoay Lake National Park," kinunana ni Marcelo.
Camalaniugan-Aparri Bridge, inaguraran ni Marcos
"Babaen ti panagmula kadagiti native a kayo, panangipasdek iti arboretum, ken pannakipaset iti lokal a komunidad, makatulong daytoy a proyekto iti ad-adda a mataginayon ken naandur nga ekosistema para kadagiti sumarsaruno a kaputotan," innayon ni Marcelo.
Segun ken ni Marcelo, manmanama nga agbalin a modelo ti proyekto para kadagiti umasping a gannuat ti konserbasion kadagiti dadduma a paset ti Filipinas.
Napateg dagiti kayo saan laeng a tapno masuportaran ti lokal a biodibersidad no di ket tapno mapasayaat ti kalidad ti danum babaen ti pannakasagat ti ayus ken pannakakissay ti sedimentation, ken agpaayda a kas natural buffers kontra iti nakaro a klima, kinuna pay ni Marcelo.
Mairaman kadagiti native a kayo a maimula iti aglawlaw ti dan-aw ti narra, sagat, supa, palosapis, dungon, kamagong (mabolo), puraw a lauan, yakal, bittaog, banaba, ipil, ken guijo.
Idi Agosto 4, 2025, pinirmaan ni Presidente Ferdinand R. Marcos Jr. ti Republic Act 12230 a mangideklarar iti Paoay Lake Protected Landscape para iti nasaysayaat a pannakatarawidwidna ken pannakaipaay ti maitutop a pondo.
Iti pannakaideklararna, nabukel met ti Protected Area Management Board (PAMB) a buklen ti DENR regional executive director, gobernador, dagiti senador a rehistrado a residente iti Ilocos Norte, kongresman ti distrito ti Kongreso a yan ti Paoay Lake Protected Landscape, ken ti mayor ti Paoay, ken dadduma pay. ( Leilanie Adriano/PNA)
