“PAPANANTAYO itan?” kinuna ni Lakay San Lucas a nangtaliaw ken ni Manang Lucia. “Agawidtayon?”
NOBELA: Apo Baboy Party-List (23)
“Kayatko ti aginana ken maturog.” Ni Sarah ti simmungbat. “Nagpatnag a diak nakaturog iti bus idi rabii. Uray agawidtayo met laeng no rabii. Ania ti orasen?” kinunana idinto a kinitana ti relona. “Alas onse pay laeng.”
Tinaldiapan ni Manang Lucia ni Lakay San Lucas. Iti panunotna, nakitana ti hotel a napnapananda.
“Intayo pay ngarud mangaldaw,” kinuna ni Manang Lucia. “Uray siak, kayatko met ti rumidep. Napigsa ti panag-TV-da iti bus idi rabii ket diak met nakaturog. Intayo ngarud ag-hotel iti lima nga oras. Adu daytan a turog.”
Nupay saan a naan-anay ti ragsakna iti panag-hotel-da gapu ta adda ni Sarah a kaduada, mabalin lattan. Ket tinaldiapanna manen ni Manang Lucia. Sayang, nakunana laengen iti panunotna.
Nagluganda iti dyip a dumalan iti Quiapo.
“Quiapo, tatlo,” kinuna ni Sarah a nangyawat iti pleteda iti drayber.
Iti Quiapo, nagsapulda iti pangaldawanda. Nakita ni Lakay San Lucas ti Chic-Boy. Intudona kadagiti kaduana.
“Intayo ramanan no ania ti ipasidada,” kinunana.
“Manok ken baboy, diak met imbaga kenka idin?” kinuna ni Manang Lucia. “Wenno amangan no sabali manen ti adda dita ulom, manong? Amangan no pampanunotem a panganan dayta dagiti nalaing nga agarem?”
Naggarakgak ni Lakay San Lucas ket simmaruno kadagiti agina a simrek iti panganan. Nagorderda iti inasar a manok ken tinuno a karne ti baboy.
“Inaldaw a karne ti baboy ti sidsidatayo idiay balay. Ita, baboy manen ditoy Manila,” kinuna ni Sarah.
“Naimas koma ti karne ti asosena,” insungbat ni Lakay San Lucas. “Daydiay ti namber wan a potaheda idiay Baguio.”
“Iparitdan ti agparti ‘ti aso, lolo,” kinuna ni Sarah. “Ibaludda dagiti matiliwda.”
“Saanda koma nga agpatpatiliw, a,” inkatawa manen nga inyangaw ti lakay.
Idi malpasda a mangan ket rimmuarda, adda nakita ni Manang Lucia a lodge iti asideg.
“Di met hotel dayta?” intudona. “Sabali ngata laeng ti awagda ta bassit laeng.”
“Diak kayat dita,” insungbat ni Sarah. “Amangan no adu ti kitebna. Saan pay nga air conditioned. Napudot ta bentilador ti ar-aramatenda.”
“Kasano nga ammom met?” kinuna ni Manang Lucia iti anakna. “Nakastrekka kadin iti kasta?”
“Dimo la makitan, mama, ti langana a kasla daan a balay?” insungbat ti balasang. “Kitaenyo, nagngato dayta agdan a kayo. Para laeng dayta kadagiti awan kuartana ken dagiti naggapu idiay probinsia nga awan pagtarusanna ditoy Manila.”
“Kas kadatayo,” insurdo ni Manang Lucia.
“Dikayo la mabainen a kongresman a maturog dita?” inkarit ni Sarah.
Minulagatan ni Lakay San Lucas ni Manang Lucia. Mapantayon iti daydi nag-hotel-anta, kunana koma ngem nateppelanna ta nalagipna a matiliw no kuan ni Sarah ida.
“’Maykayon,” kinunana ket immunan. “Adda nakitak idi sadiay a hotel.” Inwagisna iti daya.
Simmaruno dagiti agina. Nagpadayada iti Recto. Di nagbayag, nagsardeng ni Lakay San Lucas. Inngusona ti hotel. Isu daytoy daydi napananda ken Manang Lucia!
“Kasano nga ammom a hotel daytoy, lolo?” dinamag ti balasang nga iti langana ket kayatna ti bumales. “Siguro, immayka nag-hotel ditoyen.”
Nagkatawa ni Lakay San Lucas.
“Agpaspasiarak met no umaykami aglako iti baboy ditoy Manila ket makitkitak daytoy. Ngem diak pay nakastrek ta agmaymaysaak met amangan no mabatibatak ket awan ti mangriing kaniak,” kinuna ti lakay.
Nagkatawa ni Manang Lucia. “Ania, aya, ti langa ti mabatibat? Ania ti mapasamak no kua?” dinamagna.
“Saan a makagaraw. No saan a makariing, di ilayonnan ti matay,” insungbat ti lakay.
“Ania pay la ngarud, ti kueenyo?” kinuna ni Manang Lucia ket simreken. Isu metten ti napan iti pag-check-in-an.
Idi sumrekda iti kuarto, inarikap ni Lakay San Lucas ti switch ti silaw.
“Naturog sa ketdin ni lolo ditoy ta ammona ti yan ti switch,” indillaw ni Sarah.
“Idi immaykami gimmatang ken nagpaimprenta iti tisert ken Sito, immaykami naturog ditoy,” inyulboden ti lakay tapno sumardeng a mangsursurdo ti balasang.
Idi nalawagen ti kuarto ket maidissoda dagiti bag-da, innala ti lakay ti remote control ket linukatanna ti TV. Insapulna iti channel a kas iti binuyada idi ken Manang Lucia.
“Ania met daytan! Nagalas!” indillaw ni Sarah idi mabuyana ti aggabgabbo a babai ken lalaki. Naipigsana pay ti bosesna.
Nagkatawa ni Lakay San Lucas. Inyakarna iti sabali nga estasion ti TV.
Insimpa met ti balasang ti pagiddaanna. “Ditoyka, mama. Pagiddaan ni Lolo Lucas? Ditoy baba? Agpunganen, a, iti bag-na. Lalaki la ngarud.”
Iniddepda dagiti silaw. Dagiti la nalabaga a silaw a nakagangat, ken ti lawag ti telebision ti manglawlawag iti kuarto.
Nagidda ni Lakay San Lucas iti datar. Iggemna ti remote control. Agpalpaliiw. Madlawna amin a kanuskos dagiti agina. Ket no madlawna nga agtalna dagitoy, yakarna ti buybuyaenna. Sa yakarna man met laengen no madlawna nga adda agkuti. Yar-arikapna met ti imana iti bagi ni Manang Lucia. Ipangato-ipababana ti dakulapna. Saan met nga agkirkir-in ni Manang Lucia uray no maariek iti ap-apiras ti lakay. Idi agangay, kinuddotnan ti takiag ti lakay sa inwalinna.
Makaturog ngatan, nakuna ni Lakay San Lucas iti panunotna. Maturog metten.
NALUKAG ni Lakay San Lucas idi magangtan ti silaw. Nakitana a simrek ni Sarah iti banio. Insarangna ti relona iti silaw. Alas kuatro. Malem gayamen. Nakaturog ngata? Dina kapkapnekan.
Rimmuar ti balasang. Kasla umapal met ket bimmangon. Simrek iti banio. Nakaidda manen ni Sarah idi rummuar. Saanen a nagidda. Nagtugaw iti ikig ti katre nga abay ni Manang Lucia. Agmurmurayen. Rummuarda iti alas singko.
Nakariing metten ni Manang Lucia. “Ania ti orasen?” kinunana. “Nakaturogak ta naimas ti lamiisna.”
“No idiay koma lodge ti simrekantayo, saantay' koma a nakaturog iti pudotna,” kinuna ni Sarah.
Ginangtan ti lakay ti silaw. Tinangadna ti sarming iti ngato a batogda ken ti sarming iti sikiganda. Kasla nakitana manen ti langada idi ken Manang Lucia idi duada laeng a simrek ditoy.
Nalagipna ti TV. Lukatanna koma ngem dillawen la ketdi manen ni Sarah. Amangan no makagura. No saan nga agerrado, amangan no anaknanto metten daytoy. Saanto met ngatan a lolo ti awag daytoy kenkuana.
Nagsaganada tapno rummuarda.
“Kitaenyo, amangan no adda mabatiyo,” impalagip ni Manang Lucia. “Saankayo no kuan a makasubli.”
“Adda imbatik idiay banio,” inyellek ni Lakay San Lucas.
Ginuyaban ni Manang Lucia. “Kitaenyo ti passport ken tiketyo amangan no nabatiyo iti iddayo.”
Nagmattiderda iti igid ti kalsada apaman a nakaruarda iti hotel.
“Papanantayo itan, Sarah?” dinamag ni Manang Lucia.
“Dakayo man,” insungbat ti balasang. “Ngem mangantayo koma pay sa mapantay iti garahe ti bus.”
Simmurotda iti agus dagiti tao a bimmallasiw iti kalsada. Nagturongda iti panganan. Adu latta ti tao.
Immuna a nagsapulda iti bakante a lamisaan sa napanda nagorder. Imbaybayagda ti nangan. Kasla ay-ayamenda pay ti panagsussusopda iti softdrinks. No agdardarasda, masapada unay iti estasion ti bus ta asidegen ti Sampaloc. Saandan a mapan idiay Cubao.
Dandanin alas siete idi bumallasiwda iti kalsada a pangalaanda iti lugan a mangitulod kadakuada iti estasion.
Bayat ti panagurayda iti panagluas ti luganda, nagtutulaganda ti panagpa-Manila-danto manen.
“Umaykayto itulod idiay airport,” kinuna ni Sarah.
Gapu iti dayta, pampanunoten ni Lakay San Lucas nga ikuyognanto met ni Sito. Kissiimannanto ti kaanakanna nga agkuyogdanton a dua nga agawid.
Nalabesen nga alas nuebe iti rabii idi ibaga ti konduktor a mabalinen dagiti agpa-Ilokos ti lumugan.
Nasipnget pay met idi dumtengda iti ilida.
“Umayka pay ‘diay balay, manong,” inyawis ni Manang Lucia idi dumsaagdan. Nakauna itayen ni Sarah. “Uray ta awan met ni baketmo a masangpetam idiay balayyo. Agawidkanton no aglawag. Amangan no nakaparti itan dagiti kakaduak ta nangyawidkanto iti karne.”
“Kasanon no adda makakita a nagtarusak idiay balayyo?”
“Ala ket no dimo kayat, saanka met a pilpiliten.”
“Samman, umayak!” Nakudkod ni Lakay San Lucas ti teltelna.
Nagturong a dagus ni Sarah iti kuartona idi sumangpetda iti balay da Manang Lucia.
Intugaw met ti lakay iti sopa. Yiladna ngata? Ipabpabalayna ngatan? No makaturog, amangan no ditoy manen a mamigat.
Inawagan ni Manang Lucia ti baket a katulonganda. Pinagatangna iti pandesal. Nagtempla met iti kape. “Agkapeka pay, manong,” kinunana.
“Ania ket a dungngo daytoy dallingkon, aya,” kinuna ni Lakay San Lucas.
Impakuros ni Manang Lucia ti tammudona iti ngiwatna. “’Tagtagari amangan no mangngegnaka ni Sarah.”
Nagturong ti lakay iti lamisaan ket sinangona ti kape nga insagana ni Manang Lucia.
Idi dumteng ti katulongan a napan gimmatang iti pandesal, imbaon manen ni Manang Lucia a mapan idiay tiendaan tapno mangala iti sangakilo a karne ti baboy.
Idi duduada manen, kinuna ni Lakay San Lucas: “Agtiponta ketdin. Saanakon nga agawid idiay balaymi.”
“Salawasaw!” kinuna ni Manang Lucia. “Saannaka a kayat ni Sarah.”
“Apay kano? Dina kayat ti papa a kongresman? Maysa, ibagak kenkuana a nalpasen ni laing kadata. Ibagak a nag-hotel-ta a datdata iti napanantayo idi malem-kalman.”
“Wa!” naglibbi ni Manang Lucia. “Sige, agipulongka ta kitaek no makaumayak pay idiay Hawaii.”
Nagkatawa ni Lakay San Lucas. Simrek iti panunotna nga agpapasdanto laengen ken Manang Lucia idiay Hawaii.
(Maituloyto)
