(Naipablaak iti Bannawag nangrugi iti Oktubre 29, 2012 a bilang)
(MAIKA-25 A PASET)
NAAMIRIS ni Sito a dina maala ni Sarah iti nasayaat a sarita. No maalana met a kontra iti pagayatan daytoy, amangan no saanto a nasayaat ti pagbanaganda no isuda met laeng ti agassawa. Amangan no saandanto nga agkatunosan ket kanayonto nga isidir ni Sarah a napilitan nga immannugot a nakiasawa ta pinilitna.
Immanges iti nauneg. Napukaw manen ti rugsona. Nagdata a kimmayakay. Maturog laengen tapno adda pamigsana nga agbiahe no rabii.
<b>NOBELA: Saan a Rosas</b><b> </b><b>Amin Nga Ayat, Maria Emmanuelle (3)</b>
Napalabas ngata ti maysa nga oras sa bimmangon ni Sarah. Nagturong iti CR. Idi rummuar, nabayag a pinalpaliiwna ni Sito no nakaturogen daytoy. Gapu ta nakataltalnan ti baro iti iddana, nagin-inayad a nangkita iti langana iti tokador. Nagsagaysay sa inurnosna ti kawesna. Innalana ti bag-na sa inkaratayna. Kinitana ti nagiddaanna amangan no adda nabatina.
Nagin-inayad a rimmuar. Inan-anatna met nga inrikep ti ridaw. Sipapardas a nagna iti pasilio. Sinurotna ti direksion nga itudtudo dagiti arrow iti abay dagiti nakasurat nga "Exit." Ti elebeytor ti natumbokna.
“Check-out na po ba kayo, ma’am?” dinamag ti babai iti counter a nakakita kenkuana.
“Opo,” intung-ed ni Sarah.
“Anong number ng kuwarto ninyo?”
Imbagana.
“Ang kasama ninyo?”
“Nagbibihis,” insungbat manen ni Sarah. Nagasat ta dandani naggiddan ti pannakailukat ti ridaw ti hotel ken ti ikikita ti babai iti i-dial-na ngata a telepono. Siguro ket iti kuarto ni Sito ti awagan ti babai.
Nagdardarasen a rimmuar. Saan a mapan iti estasion ti bus nga agpa-Ilokos iti Cubao. Mapan iti Sampaloc tapno saanda nga agkaluganan ken Sito.
Apaman a nakadanon iti terminal ti bus, gimmatang a dagus iti tiketna tapno lumuganen iti kasapaan nga agluas. Parbangonto pay laeng no sumangpet idiay ilida. Ngem uray ta asideg met a pagnaenna iti balayda manipud iti kalsada nasional.
Gunggonana! kinunana idi makasimpa iti tugawna, a ni Sito ti kayatna a sawen.
Idi rummuaren ti bus iti estasion, marabettaken ti isem ni Sarah. Ammona nga agsapsapul itan ti baro.
Madanagan ngata? nakunana iti isipna. Wenno masuron ta linibasanna.
Gunggonana! nakunana manen. Kayatna a laklakaennak. Uray kongresmanton, diak la ketdi kayat isuna. Siempre, saan met a kanayon a kongresman. Saan a bale ken ni mamana ta addanto latta ti paglakuanna iti baboy iti tiendaan.
NALUKAG ni Sito iti kiriring ti telepono. Idi bumangon tapno gaw-atenna ti auditibo, naklaat ta awan ni Sarah iti iddana. Ngem impapanna nga adda iti banio ti balasang.
“Lumabas na po ang kasama ninyo,” kinuna ti babai nga immawag.
Nailabeg ni Sito. Pimmanawen! nakunana iti isipna.
“Meron pang isang oras sa binayaran namin,” insungbatna.
Indissona ti auditibo. Nakamuttaleng pay laeng. Pinanawan ni Sarah?
Nagtignay. Ginaw-atna dagiti nakasab-it a lupotna. Nagpelles. Sapulenna ti balasang. Patienna nga adda pay laeng iti estasion ti bus nga agpa-Ilokos. Adayo pay ti alas dies a luas ti bus.
Napanna insubli ti tulbek iti counter sa nagdardaras a rimmuar. Pinagnanan ti napan iti estasion ti Partas iti Cubao. Sinapulna kadagiti agtutugaw a pasahero. Awan. Napan iti estasion ti bus nga agpa-Vigan. Awan latta.
Napananna ngata? Basolna ken ni Manang Lucia daytoy. Intalek ti baket ti anakna kenkuana.
Napan ngata naglugan iti bus idiay Sampaloc? nakunana manen iti unegna.
Nagsubli iti naggapuanna. Naglugan iti dyip nga agpa-Quiapo. Pampanunotenna ti Florida. Wenno Fariñas. Ania ti unaenna a papanan?
Napan nga immuna iti Florida. Awan. Pinagnana ti napan iti estasion ti Fariñas. Awan latta. Napan met iti Maria de Leon. Awan latta.
Makaluksawen. Bay-am man laengen, imbaragsot ti isipna. Makaammon iti biagna. Saan metten nga ubing a bassit. Adda nakemnan. Balasangen. Ken nagbasa iti Manila. Saan a mayaw-awan. Malaksid no adda mangkidnap gapu ta napintas.
Wen nga agpayso, kasanon no makidnap? Kalpasanna, palubosanda no nalpasandan. Sa ikamatto met ti balasang ti bagina kenkuana.
Naparupanget. Isunto ti agtagikua iti sobsobra ti sabali?
Ngem nasayaat laeng no palubosanda pay. Amangan no patayenda ketdi.
Nakemkemna ti sangina. Pinabasolna ti balasang no apay a di nagpakpakada kenkuana.
Ania ti basolna? Ti pananggargarina iti daytoy? Saanna met koma a piliten no madi. Ket nalagipna ti naipabaribar a pungan. Saanna met a linayaw.
Limmugan. Agawid ketdin. Ania ti ammona no nagawid metten ni Sarah? Inton sumangpeten ti balasang iti balayda, katkatawaanton daytoy ta nalibasanna. Ibaganto pay ngata daytoy a tanga.
Idi agtartarayen ti luganda iti expressway, dina pay la maiwaksi ti inaramid ni Sarah. Namaysaan ti balasang.
Ala, nasayaat laeng no sikakaradkad ti balasang a dumanon idiay probinsia.
AGKUKURROT ni Sito. Saan met nga agsakit ngem madi pay laeng ti riknana iti pannakapaayna ken ni Sarah. Kayatna koma ti mapan iti balay da Manang Lucia tapno ammuenna no adda sadiay ni Sarah, ngem kasla dina kayat a makita ti balasang. Dina kayat a kantiawan daytoy, a kunaen daytoy a namaysaan.
“Aggurigorka, barok?” dinamag ni nanangna. “Manipud idi simmangpetka a naggapu idiay Manila, kastamon.”
“Madi ngarud ti templa ti bagik,” impambarna.
“Digos ti agasna dayta,” inkatawa ni nanangna. “Amangan no dika nagdigos idiay Manila. Wen gayam, awan met ti baybay wenno karayan idiay nga inka koma pagdigosan. Wenno bomba wenno bubon.”
Pumgaak koma ni Sito ngem natipedna. No agkatawa, amangan no ibaga ti inana nga agpampambar laeng.
“Dimo met la impadamagen no nakalugan met laeng da angkelmo a Lucas iti eroplano,” kinuna ti baket.
“Idi nakastrekdan iti airport, saanmi idan a nakita,” insungbat ni Sito.
“Napnapanam met ngaruden?” inunton latta ti baket. “Nagpasiapasiarka lattan?”
Nalagip ni Sito a ti ammo ti inana ket agmaymaysana a nangitulod kada ulitegna a San Lucas ken Manang Lucia.
Iti pannakalagipna ken ni Sarah, simro manen ti suronna iti balasang.
Apay ngamin a dina inaramid idi ti kalalainganna? Daydiay la ketdin pungan nga impabaribar ni Sarah iti baetda ti nakalapped? Saanna met a kalay-aten koma ti pungan tapno maballasiwna. Ti kadi kinuna ni Sarah a no trespassing ti kinaamakna? Ammona kadi no kunkuna laeng ti balasang, ta ti kinapudnona, nagur-uray met laeng daytoy iti ibaballasiwna.
Nakudkodna ti ulona. Talaga a kaeg. Kasano a makaasawa iti napintas no kasta a takrot? Butbutngen ti balasang ket agbuteng metten. Kasano nga agkongresman ti kasta?
No agkitada iti kapiduana nga abogado ket agdamag daytoy, ania ti isungbatna?
Addada itan da angkel idiay Hawaii, kunana lattan?
“Umayka manganen,” inyawag ti inana. “Dika namigat itay.”
Wen nga agpayso, nakunana iti nakemna. No mabisin ket saan a mangan, amangan no agsakit. Ni la ketdin Sarah ti pagkaskastaanna. Kakaisuna a saan laeng a ni Sarah ti babai. Adda pay met laeng ni Marieta. No ngata mapannanto pasiaren ti balasang? Saanna met a nagasto amin ti inted ti ulitegna. Saannanto laengen nga ibagbaga ti napasamakda ken Sarah.
No maawisna koma ni Marieta nga agpasiar iti ilida, igagarana nga iparada idiay ili tapno makita dagiti tao a nasiglat met a lalaki uray no saan pay a kongresman.
SAAN a mapulsot ti panagis-isem ni Sarah no malagipna ni Sito. Namaysaanna ti baro. Kunkunana a takrot met gayam daydiay. Kinapudnona, no ginundawayan ti baro idi iti hotel, nagpulong la ketdi iti polisia. No napasamak daydiay, amangan no adda itan iti pagbaludan ni Sito. Mano a tawen a pannakaibalud ti rape?
“Saan pay a nagteks ni mamangmo, balasangko?” dinamag ti babai a katulonganda idi agkapkape.
“Awan pay, lola. Pampanunotek ngarud ti agteks no madamdama,” insungbatna. “Innakto pay agpa-load.”
Idi makapa-load, nagteks ni Sarah iti mamana. Uumawag koma ngem nangina.
Kasanoda ngata itan? nasaludsodna iti isipna. Pampanunotenna no akimbalay ti nagtarusanda. Sabagay, adu met kano ti kabagianda idiay Hawaii. Pasaray pay tumawag ni antina a Feliza a kabsat ti mamana.
Dinamagna idi no apay a saan a nakapan ni mamana idiay Hawaii idinto a nakapan met ni antina a Feliza. Inlanding kano ngamin idi ti maysa a lakay a Hawayano ni antina a Feliza isu a nakapan sadiay. Ita, baknangda kanon. Propesional met kanon dagiti annakda. Napintas kanon ti trabahoda. Isuna? Pudno a nakalpas iti adal ngem awan pay ti nastrekanna a trabaho. Dina met kayat ti aglako iti karne ti baboy iti tiendaan.
Ania pay ti gunggona ti inadalna a komersio no agbalin met a partidor a kas iti mamana? Madadael no kuan ti langana. Saan a bale koman no kongresman ni Sito ta mabalin nga agbaliw pay ti desisionna ket makiasawa no kuan iti baro.
Ket nalagipna manen ti panangpanawna ken ni Sito iti hotel.
Matmaturog ngata idi linibasak? kinunana manen iti panunotna. Wenno agintuturog ketdi? Sinapulnak ngata? Sadino ngata ti nagsapulanna? Napan ngata kadagiti estasion ti bus nga agpa-Ilokos?
Kasla kitkitaenna ti langa ni Sito a mangsapsapul kenkuana. No ngata mapan idiay laud wenno idiay igid ti baybay? Agpakuyog ken ni Nang Baket a katulonganda nga aginsasapul iti lako a sida ta nasaelen iti karne ti baboy.
Pagam-ammuan, adda naawatna a teks. Ni mamana. Umawagto kano no bigat ta parbangon ita idiay Hawaii.
Ket nalagipna ni Lakay San Lucas. Nagturoganna ngata?
Rabiin idi umawag ti inana.
“Komustakayo dita Hawaii?” kinunana.
“Nakaradkadkami met a simmangpet,” insungbat ni Manang Lucia ket inistorianan ti umay panangsabat ni Manang Feliza kadakuada.
“Immunaak a nagawid,” kinuna met ni Sarah idi damagen ti inana no napnapananda. “Nagbati ni Manong Sito.”
“Inka damagen ken ni Sito no mapan agkampania. Sumurotka, balasangko, ta sika ti pannakabagik dita. Mangalaka iti kuarta a gastuenyo ta sukatakto. Paw-itankanto.”
“Wen, mama,” insungbat lattan ni Sarah nupay dina kayat ti napan iti purok da Sito. Dina kayat ti agpakita iti baro. Dina kayat ti kumuyog kadakuada a mapan agkampania. No agkitada iti baro, amangan no sidiren daytoy iti pananglibasna.
DIMMAW-AS ni Sito iti balay da Atty. Palpallatoc tapno yumanna ti ipapandan panagkampania. Mabalin met nga irugidan iti ilida ti mamalaybalay.
“Wen, a. No nabayagen a nangrugi ti kampania,” kinuna ti abogado. “Sabagay, kasla follow-up laengen daytoy ta nairugitayo metten. Surnadantayo ida. No malpas ditoy ilitayo, mapankayo kadagiti ili ti amianan, agingga iti Norte. Isublattayto ti agpaabagatan. No saantayo a mapasiar amin a probinsia, ammo metten dagiti botante ti partidotayo.”
“No ngata mangupatayo kadagiti traysikel nga agpaamianan kadagiti ili ti Iocos Sur, kapid?Agawitda iti sound system ket isudan ti agiwaragawag iti maipapan iti Apo Baboy. Al-alisto ti kastoy a panagkampania. Maawis pay dagiti tao a rummuar iti kalsada no mangngegda ti pukkaw.”
“No daydiay ngay owner ni angkel ti pangiluganantayo iti sound system?” kinuna ti abogado. “Daydiay metten ti umuna iti bunggoy. Sika ti agmaneho ken agpukkaw ta nalalaingka met laeng. Ikuentasmo ti mikropono ta uray no agmanmanehoka, makapukkawka latta.”
Napaisem ni Sito a nagtung-ed. Ngem nalagipna nga adda iti balay ti ulitegna ti tulbek. Ket imbagana dayta iti kapiduana.
“Intayo alaen, a. Saan met ngata a nakandanduan ti ridaw. Ken saan met siguro nga agunget,” kinuna ti abogado. “Ken agurayka. Di met adda balasang nga anak ni Manang Lucia? No inka ngay awisen a kaduam a para waragawag?”
Nagrupanget ni Sito. Naimbag la ketdi ta saan a kumitkita kenkuana ti kapiduana. Awisenna ni Sarah? Madi la ketdi daydiay.
“No ngay sika ti mapan makisarita, kapid? Saannaka a paayen ta kabainnaka.”
“Di met kayatmo nga asawaen?”
Nagkatawa ni Sito.
“Dinakanto pay la kayat no kongresmankan?”
“No kongresmanakto, mabalin. Ngem no ita, agduaduaak.”
“Ala, bay-am ta innakto ngarud kasarita. Ania itayen ti naganna?”
“Sarah, kapid,” insungabt ni Sito.
Nagkatawa ti abogado. “Agannadka ngarud amangan no sangduennaka. Nauyong no nagsara.”
Napakiet ni Sito iti angaw ti kapiduana. Sinangdon naminsan ni Sarah. Amangan no sangduento manen daytoy.
Ala, makaammod’tan, kinunana met laeng iti bagina.
Nagpakadan ni Sito tapno mapanna alaen ti tulbek ti owner ni Lakay San Lucas. Ammona ti mangisabsab-itan ti lakay iti tulbek. Ti la dakes no nakakandado ti balay. Ngem iremediaranna no kuan.
Iti sardam, immawag ni Atty. Palpallatoc iti kabagianda idiay Hawaii. Naammuanna a napan iti balay da Manang Feliza ta adda radio program a pagsaritaanda. Inted daytoy ti numero ti telepono ni Manang Feliza. Nakasaritana met laeng ti lakay. Imbagana ti rantada a panagkampania ken ti panangusarda iti owner.
Kabigatanna, nasapa ni Atty. Palpallatoc a nagpaili tapno mapanna kasarita ni Sarah.
“Umayka koma awisen a kumuyog iti panagkampaniatayo,” kinuna ti abogado ken ni Sarah. “imbaonko ni Sito nga umay ngem tartarimaanenna met gayam ti owner a pagluganantayo.”
“Di met adukayon a mapan, atorni?”
“Ag-motorcade-kayo. Aglugankayo a dua ken Sito iti owner ket sika ti para waragawag…”
Nagmisuot ni Sarah ket napatilmon ni Atty. Palpallatoc iti nakitana a langa ti balasang.
(Maituloyto)
