May 17, 2026

Home LITERATURA Sarita

KLASIKO A SARITA: Bigat (1)

KLASIKO A SARITA: Bigat (1)

Sarita ni DONEL B. PACIS

Immuna a naipablaak iti Agosto 4, 1969; sa iti Oktubre 2, 2017 a bilang ti Bannawag.

NAPARDAS dagiti addangmi ken adingko a nangunor iti nasamek a desdes. Nasapa pay. Nalamiis ti nasapa nga angin. Hustonto no magtengta, kinuna ni Joesen. Awitna ti beinte dos a riple ni daddy. Nagdadakkel dagiti dalag idiay, impangasna. Nakitam koma ‘tay inyawidko idi lawasna; kasla luppo, manong!

Kasangsangpetko idi bigat-kalman manipud idiay Manila. Adut’ inyawidko a bala ket naregget ti kabsatko a mangipakita iti pagpalpaltoganna iti dalag a kanayon met a dardarepdepek iti kaaddak iti siudad. Kasla nabayag unayen daydi isasangpetko idi Semana ket nagumaak kadagiti bigat a panagpalpaltogmi iti bukana.

Pudno nga adu dagiti kayatko nga ikuyog iti siudad: ngem kasano nga ibungonmo dagiti saguday ti bigbigat ti Vintar: dagiti naulimek a desdes ken samek, dagiti pinagayan a pagay-ayaman ti linnaaw ken init? Dagitoy ti ar-arapaapek idiay Cubao, no magmagnaak iti Coliseum wenno lumablabasak kadagiti pagsinean a pagtutumpongan dagiti tattao nga awan masnop nga aramidenda no saan nga agmulagat iti uneg ti pagsinean. Kunak a no mabalin la koma ti agawid iti kasta laeng, ania ketdin, uray ket ngata linawas nga agawidak. Ngem apo unayen, aya, ti rigat ti agbiahe: agpatnag ti De Leon iti dalan, isu nga an-anusakon ti agawid iti kas ita.

Sarita

KLASIKO A SARITA: Napatpateg nga Awag (2)

Nadanonmi ti kinawayanan. Adda dagiti rumkuas a pagaw. Rumanipak dagiti nawasnay ken nangato a kawayan iti iduduklos ti angin. Dagiti laeng arimpadekmi ti nangburak iti nasapa nga ulimek. Billit ken babassit nga ayup ti nangparnuay kadagiti daddumna a singa; mabalin nga ur-urayen pay laeng dagiti dadduma ti isisingising ti init tapno biagenda dagiti matmaturog a lasag….

A, ngem idiay, kinuna ti panunotko, bigat, kunam ngem dimo pulos ikankano ti init. Agpupudot dagiti mapan iti opisina ta naperdi ti aircon wenno awan taksi ket kasta unay ti pudot. Magnada a kasla dida magteng ti pagurayan iti bus; maupayda ket dida ammo no apay.

Main-inutda a matay iti kaawan ti angin ta ti angin a langlang-abenda pasig nga asngaw ti gasolina ken rugit dagiti paktoria. Awan angin idiay….

Idi malabsanmi ti kasamekan, limtuaden ti init ket apagapaman a napamalangaak iti naisangsangayan a buya iti sanguanak: dagiti maris ti arapaapko, dandani nayesngawko, ta pudno a dagitoy ti saanko a nakitkita idiay, dagiti kasta unay bengbengna a bulong a nalnaawan a kas kadagiti ruot ket diak napupuotan, nalagipko ti kinuna ti maysa nga ubing pay a mannaniw: “With leaflets, spread this: mimosa pudica is wet with morning dew.” Kastoy ngata met ti naidumduma a riknana a nakakita iti bigat: ti di mapengdan a timek ni mannaniw iti barukong. Nayaplag iti daga ti nasapa nga init. Timmayok ti maysa a billit ket kasla sinagid dagiti payakna ti pingping ti agriingen a tangatang. Kasla adda sullat ti karabukobko iti pannakaimatangko iti daytoy.

Diak napupuotan nga adayon ti kabsatko ket sa laeng nadlawko a kumamkamakamak idi agsardeng ken tumaliaw. Binuyanak iti nagtakderanna a dakkel a bato.

Ne, ket saanta a madanon, a! kinunana a sirurupanget.

Nagnakami manen; nalawagen dagiti bakrang dagiti bantay idi madanonmi ti bukana. Ditoy ti pagpaltoganmi iti dalag.

Nainayad ngem alisto dagiti tignay ti kabsatko; pudno a nasanayen. Manipud idi mauma nga agadal, kanayon metten ti iruruarna a mapan agpaltog, aglugan iti motorsiklo ni daddy, iti kasta, saan met unay a masikoran dagiti dadakkelmi kenkuana nupay adda bassit dida pagkikinnaawatan maipapan iti panagadalna. Ngem naliwliwa ketdi, ket kasla nalipatan met da daddy ken mommy ti rikutda kenkuana.

(Adda tuloyna)