Sarita ni DONEL B. PACIS
Immisemak a nakalagip iti nasapa nga isasalogmi. Naimbag ta adda napanan ni daddy ta dinto ket nagmotorkami koma manen. Diak unay kayat ti motor ta saanmo a madlaw ti aglawlawmo: no magnaka, naim-imbag nga adayo. Isu nga ita, kasla diak mamati iti buya ti aglawlawko: saan a kas idi naglugankami iti motor ket saanko a maimatangan dagiti buya ti nasapa a bigat. Makasuron met ni Joesen.
Nagin-inayad a nagrukob iti linged ti natuang a kayo. Iti babami, natalna ti danum; naimatangak ti langit ken sumagmamano a billit a rikus a rikus. Imsimpa ni Joesen ti paltog ket siniripko met ti danum a lumtawan ti dalag.
Adda makitam? inyarasaasko.
Agurayka pay bassit, dandani ‘tattan, kinunana. Saanna nga insina dagiti matana iti danum.
KLASIKO A SARITA: Bigat (1)
Sinubliak ti danum; kasla sarming ti kinatalna ti karayan. Iti likudanmi, naulimek pay laeng dagiti billit; no maminsan, adda iriag ti perperroka ngem uray daytoy, mapukaw kadagiti nagkakamang a rawis dagiti kayo.
Pasdek met dagitoy, napanunotko; pasdek ngem saan a landok ken semento; pasdek ti angin ken tudo ken panawen. Ket uray kaano man saanto a marpuog dagitoy; maangolto amin dagiti biag ditoy daga ngem natangigto pay laeng dagitoy. Mapanka idiay siudad; makitam dagiti agsisinnimpungol a pasdek a kunam la no limmandok aminen dagiti kayo ta awan makitam a kayo idiay, awan, pinukanda aminen tapno adda pagtakderan dagiti pasdek a kasla kangatoda ti Torre ti Babel. Agluganka iti elevator tapno magtengmo ti tuktok. Ket no mabisinka, adda met ti vendo machine. No adda la ketdi sensilio, mabalin ti sandwich ken softdrink.
Magnaka iti pasilio; labasam dagiti nakaserra a kuarto. Mangngegmo dagiti tattao iti uneg ngem dimo ida makita. Agkiriring dagiti telepono; matimudmo ti timek; artipisial, Ingles, ngem carabao met a kas kunada. Nagawit iti brief case wenno attaché case dagiti masabatmo: dekorbatada amin. Agat-aircon, agat-Hilton a dimo ammo. Makitam ti kasla nakalanglangto a mula iti maysa a suli; ngem gayam plastik. Ket iti apagkanito, mapanunotmo laengen nga awan ti kas iti nakairuaman— kaguram dayta artipisial a lamiis, artipisial a mula, artipisial a timek....
Naklaatak iti kanalbuong ti beinte dos. Nanalpaak ti bala iti danum. Timmakderak ket nakitak ti mangin-inuten a lumned a dalag.
Dakkel, aya? Agarup diak makapagsao iti pannakakigtotko.
Naguksob ni Joesen, nagdardaras a simmalog iti teppang. Pagatsiket ti danum ngem uray la nagkiet ni Joesen iti lamiis. Bimmatok. Kasta unay ti isemna idi ibatona ti dakkel a dalag iti igid ti karayan. Naburbor ti ulona iti bala.
Pudno a sharpshooter-ka, aya! Diak napengdan ti ilemko kenkuana bayat ti panangmingmingko iti napaltoganna. Idi makabado, nangaramid iti ubon a pangbitibitanna iti dalag.
Inkasak ti paltog ket nagnakami a nagpasurong. Nalamiis pay laeng ti igid ti karayan. Nalamlamiis pay ti pul-oy nga aggapu iti pinagayan iti ballasiw ti karayan. Nagsimpakami iti batog ti maysa a ramek.
Ditoy ti nakakitaak iti an-anakan idi naminsan, kinuna ni Joesen.
Dimo la kaasianen, insungbatko. Inwarasko ti panagkitak iti lawlaw ti ramek. Pudno a mabalin a paglang-ayanda ditoy, napanunotko. Kasla simmin-aw pay ti danum idi tuparen ti init-bigat.
Immangesak iti dakkel ket nagsimpaak. Pinadasko a sinirig ti timpaw a lumot: hushusto, nakunak.
Nabayag bassit dagiti kanito a naglabas, ket naburak ti ulimek idi agtimek ni Joesen iti abayko (saanna a pagtalkan ti panagkitak gapu iti anteohosko): Addaytan! Ket babaen ti tammudona, nakitak ti nangisit, nabuntog nga ilulung-aw ti dalag.
Sinirigko. Inurayko a nagparang ti ngiwat ti dalag iti rabaw ti danum. Ping! Nagsuek ket nanabsuok iti danum ti naklaat a dalag; gimmilap ti buksitna iti uneg ti danum. Timmakderak a sigagagar. Naala, naala! intanamitimko. Ngem nagpaggaak ti kabsatko a nangbuya iti nagdissuan ti bala. Agtiwtiwatiw iti imana ti dakkel a dalag a napuntaanna.
Ne, ket nakaadayon, kabsat! kinunana ket imlek manen.
Ngem kitaem dagiti siksikna, a, impettengko, ket intudok ti yan dagiti lumot a naaisab-itan dagiti sumagmano a siksik ti diaske a dalag.
Awan, gayyem, nagkatawa laeng ni Joesen, padam sa ni daddy a dina ammo ti sumirig.
Nalagipko nga agan-anteohos metten ni daddy. Nagtanupraak iti danum. Inikkatko ti kapsula. Nagtakderkami iti igid. Nabayag a nakamattiderak iti teppang bayat ti panagsapul ni Joesen iti sabali pay a lugar iti surong. Nangatngato itan ti init; napigpigsa payen ti angin. Kadagiti naiputputong a kayo iti bakras ti bantay iti likudak, adda sabali nga arasaas dagiti bulong ken billit.
Saan, pudno a saan a kas iti arasaas ti rabii iti siudad a makasulisog ken makatitileng, napanunotko; saan nga arasaas dagiti matmaturog a saanen a masilawan dagiti bituen wenno ti bulan….
Kasla bumtak ti barukongko iti angin a naggapu iti amianan. Inisemak dagiti kayo; dagiti billit ken samek; dagiti adayo a pinagayan a kanayonto nga agkan ti linnaaw ken ti nasapa nga init tapno iti idadateng ti kalgaw, addanto met sidadaan a lagip.—O
