(Maika-3 a Pammadayaw/Salip iti Sarita ti Bannawag 1966)
Immuna a naipablaak iti Disiembre 26, 1966; sa iti Hulio 2, 2018 a bilang ti Bannawag.
Sarita ni SALVADOR A. ESPEJO
IMBAKAL ni Lakay Juan de Vida ti panagkitana iti nalawa a kataltalonan. Agdawan dagiti pagay ket nabanglo ti sayamusom ti malem. Immanges ni Lakay Juan iti nauneg.
Apay a di immay simmabat ni Fidel? nasaludsodna iti nakemna. Adda trabahona, kinuna itay ni Marcos, ti adienna a manongen ni Fidel. Ngem saan a napnek ni Lakay Juan. Nasken kadi unay ti trabaho ni Fidel? Ita laeng nga agkikitada nga agkakabsat kalpasan ti nasurok a duapulo a tawen a panagaaddayoda.
ABABA A SARITA: Ay, Kasdiayda La'ng
Nalagip ni Lakay Juan ti Hawaii a nagtrabahuanna. Napintas ti Hawaii. Asino ti saan a makayawan iti nadaeg a Waikiki Beach? Wenno dagiti napipintas a babbai a kuminnikinni no agsalada iti hula? Wenno ti nalawa a plantasion ti pinia?
Ngem adda ti riknana iti nakayanakanna a daga idiay Paraiso nga ilina. Iti naunday a panawen a panagkainaranna iti plantasion ti pinia, dina malipatan ti Paraiso. Ket ita, adtoyen tapno bussogenna dagiti matana kadagiti lagip a tinagtagibina.
Nagsubliakon, naitanamitimna.
Nataliawna ni Marcos a sitatalinaay nga agmanmaneho. Napaisem iti bangbangir. Adda panaglupos nga idateng ti panawen, nakunana iti nakemna. Adun ti nagbaliwan ni Marcos. Kullapit ken managbabain idi; nalukmeg itan ket sarunuenna payen ti buksitna. Nakaasawa iti napintas, ni Ria a kaab-abayna iti sango.
Pinasikiganna dagiti dua nga annak da Marcos ken Ria. Iniseman ni Alma ket kiniddayan ni Jun. Nakipet ti pagan-anay ni Alma, a ti gayadan ti badona nangatngato ngem tumeng ket nagparang ti nasippukel ken napudaw a luppona.
“Ammom, manong,” kinuna ni Marcos, “talaga a dika nalasin itay dumsaagka iti eroplano. Narasay met ngaminen ti buokmo!”
Nagkatawa ni Lakay Juan. “Nagkalbo datao iti kinadagsen ti trabaho,” insungbatna.
“Napintas kadi ti Hawaii, uncle?” sinaludsod ni Alma.
“Wen, napintas,” nagtung-ed ni Lakay Juan. “Ngem kaniak a biang, napimpintas ti dagatayo.”
Nagarko dagiti kiday ni Alma.
“Masdaawka?” kinuna ni Lakay Juan. “Ngem masaludsodko man met: saan kadi nga adda kabukbukodan a kinapintas ti ilitayo a pakaigidiatanna kadagiti ganggannaet a pagilian?”
Saan a simmungbat ni Alma. Dina natiliw ti karirikna ti balikas ni Lakay Juan. Ngem ubing pay ni Alma, nakuna ni Lakay Juan iti nakemna.
“Alaennak man laengen no agsublika idiay Hawaii, Uncle?’ nakuna ni Jun. “Damag a mapidpidut kano ti pirak sadiay.”
“No kasta, patiem a mapidpidut ti kuarta sadiay, Jun?”
“Diak ngarud mamati, uncle.”
“Nagbiddut dagiti tao a nagkuna a nasayaat ti biag sadiay. Apo Baknang, kunada kadakami nga aggapu iti ganggannaet. Ngem no ammoda la koma ti rigatmi nga agtrabaho iti kapiniaan!”
Immanges iti nauneg ni Lakay Juan. Wen, narigat ti agtrabaho iti kapiniaan. Agmalmalemka a sikukubbo nga agpuros iti pinia iti kainaran. Ngem anian ta ipagarup dagiti kakabagianna a nabaknang amin dagiti aggapu iti ganggannaet. No agsuratda, ti laeng rigatda ti ipekpeksada, wenno ti laeng dumawdawat iti kuarta.
Imbakal ni Lakay Juan ti panagkitana iti ruar ti lugan. Nasipngeten ket addan sumagmamano a bituen iti nadalus a pingping ti langit. Naingelen ti pul-oy.
Kailokuanen. Madamdama pay, nalabsandan dagiti katabakuan. Immanges manen. Addaakon, kinunana.
(Adda tuloyna)
