Ti Bastardo
Nobela ni NORBERTO D. BUMANGLAG, JR.
Ti Napalabas: Impaampon ti inana a sex worker iti agassawa nga Amerikano ni Ferdie iti namnama a sumayaat ti biagna. Ngem idi agbariton, napatayna ti lalaki a nangampon kenkuana ta inab- abuso daytoy. Naiserrek iti juvenile prison ket idi makaruar, napan nakipagnaed idiay Las Vegas ken ni Dindo nga insalakanna iti pagbaludan. Iti naminsan a panagay-ayamda iti football, nabuya ni Coach Devon ket kayatna nga alaen ni Ferdie a player. Iti met Pampanga, napilitan a nakikabbalay ni Myra Cristobal iti sabali a lalaki gapu ta saan idan a sinangpetan ti Amerikano nga asawana kalpasan a bimtak ti Bantay Pinatubo. Ramramesen ti kabbalayna ni Leilanie a balasangna no awan ket idi mapunnuan ni Leilani, binagbagkongna ti lalaki. Inako ni Myra ti krimen. Nakasuan iti murder ket gapu ta saan a mapiansaan ti kasona, adda iti pagbaludan.
NOBELA: Saan a Rosas Amin nga Ayat, Maria Emmanuelle (8)
Subhead:
Ngem ania koma ti aramiden ti coach a mangisurotsurot lattan kadagiti matana iti tammudom a mangtugtugkik iti barukongna?
(Maika-4 a Paset)
NAKAUL-ULIMEKKA a magmagna iti pasilio ti eskuela. Uray ni Dindo a kaab-abaymo, di met maun-uni. Kasla respetarenna ti kinaulimekmo. Dika pay laeng ngamin mamati iti mapaspasamak. Damo laeng a panagay-ayammo iti football ngem nagraemen kenka ti coach ti Wildcats! Siguradom a dimo kabesado daytoy ay-ayam a maysa kadagiti kangrunaan a pagliwliwaan dagiti agindeg iti Amerika. Ammom laeng daytoy gapu iti patinayon a panangisursurot kenka ni Dindo nga agbuya iti ay-ayam ti Wildcats ken panagbuybuyam iti telebision. Malaksid iti dayta, awanen ti ammom. Sa nagraem kenka ti kuna ni Dindo a maysa kadagiti kalalaingan a High School coach iti Nevada?
Milagro, nakunam iti bagim. Kasla saanka latta a mamati.
Inlawlawag ni Dindo kenka dagiti benepisio ti panagay-ayammo iti football. No nalaingka, makaalaka iti scholarship iti sadino man a kolehio a kayatmo. Agbalinka a nalatak. Ken no ma-draft-ka iti NFL, agbalinka a milionario. Magatangmonton ti amin a kayatmo.
“Agsusukotto dagiti chicks nga aggusto ken kumamat kenka. Ken saanda a sinsinan. Artista. Modelo. Babaknang. Nalalatak. Agbalinkanto a parupa dagiti magasin ken pagiwarnak... ken mabuyadakanto iti telebision!” inkatawa ni Dindo.
Masemsemka iti panangulit-ulit ni Dindo iti maipapan kadagiti babbai ngem saan a makaanay a pangguraam kenkuana. Imbilangmon a kasla maysa a kabsat. Isu ti nangawat kenka idi panawam dagiti foster parents-mo. Nasayaat a gayyem. Isu laengen ti nabatbati nga imbilangmo a pamilia.
Ngem kasano nga agay-ayamka no dimo met ammo dayta nga ay-ayam? Patiem ngamin a no pudno man nga adda napintas a nakita ni Coach Devon iti ay-ayammo, mabalin a naipatpatang laeng. Ta no ar-arigen, saan met a nagay-ayam itay. Napagpungtotdaka laeng.
Ngem no saanka nga agay-ayam, mabalin a saankan a makapagtuloy iti kolehio. Wenno no makapagtuloyka man, mabayag gapu ta nasken a sumrekka nga umuna iti trabaho sa agbasaka kadagiti aldaw nga awan serrekmo. Nalidem, saanto a napintas ti masakbayam. Saanton a Lamborghini ti manehuem a kas kuna ni Dindo. Wenno awanto pay ketdi ket an-anusamto lattan ti aglugan iti bus. Ad-adda manen ti katawa ni Dinto a nangibaga iti dayta. Sa impasarunsonna: “Marigrigatto met laeng a padam ti matumpongam nga asawa. Ania ti pagbanaganto ti biagyo ken dagiti agbalinto nga annakyo? Agbutbutegdanto a nadungrit. Siempre, dumakkeldanto met a marigrigat. Agbalinkanto met a paggugusto ni Obama a taraknen... Duolannaka iti food stamp, low income housing, ken libre a cheese ken gatas a para kadagiti annakmo tapno patinayonto nga ibotosmo dagiti Democrat.” Sa naggarakgaken. Nakapigpigsa ti garakgakna.
Nagkatawaka met. Ta ammom nga iti Amerika, no naagawaka, dakkel ti namnamam a mapasayaatmo ti biagmo.
“Apay a piliem ti narigat a dana? Agur-uray kenka ti naraniag a masakbayan iti lubong ti football!”
Dayta ti kangrunaan a pinampanunotmo. Maseknan ni Dindo iti masakbayam. Naibagana pay ketdi aminen a saan koma rumbeng nga ibagana—pati presidente ti Amerika, nadakamatna— tapno laeng maallukoynaka nga agay-ayam.
Isu nga arinkedkedenka man, pinagustuam ni Dindo. Agturongkayo ita iti opisina ni Coach Devon.
Nagsardengkayo ken Dindo iti sango ti sarming a ridaw ti Athletic Department. Apagapaman a miningmingam ti naisurat iti ridaw a “Home of the Wildcats” sa imbaw-ingmo ti panagkitam ken ni Dindo. Apay nga agluloken metten dagiti tumengmo?
Awan man pamalpalatpatam ngem maibasar iti makitam a panagdidinnungpar dagiti agay-ayam iti football, agarup siguradokan a naiget ti physical conditioning dagiti umaayam. Kasapulan ta no saan, madudog la ketdi ti bagim a maibangdol ken mabangdol. Adun dagiti nabaldado iti daytoy nga ay-ayam. Addada met dagiti naibalud iti wheelchair wenno sarukod. Adda met dagiti managpupungtot gapu iti pannakakutog ti utekda. Ket saan laeng nga isuda ti agsagaba, nangnangruna pay ti pamiliada. Ken kangrunaanna, addan nadamdamagmo a sumagmamanon a natay.
Nakasaganaka kadi a mangawat kadagita?
Ngem kayatmo ti makaadal. Dayta ti kangrunaan nga arapaapmo. Kayatmo a balbaliwan ti biagmo. Arapaapmo pay laeng ti agawid iti Filipinas. Kayatmo a sapulen ti inam. Kayatmo nga ipakita kenkuana a nagballigika uray awan ti lakay a ninamnamana a mangpasayaat iti biagmo. Kayatmo nga ipakita a kabaelam ti tumanor a bukbukodmo.
No saanka nga agay-ayam iti football, kasanonto a maisakadmo ti panagadalmo iti kolehio?
Immisemka. Immisem met ni Dindo. Nakatangtangken dagiti dakulapmo a nangpusipos iti seradura.
NAPANGANGA ni Myra. Saan a nakauni. Matmatmatanna lattan ni Layugan. Nakataltalna daytoy. Awan man laeng ti rummuar nga isemna. Nakaserserioso. Nadlawna ti apagapaman a panagtigerger dagiti sakana. Ngem tinengngelna ta dina kayat nga ipadlaw ken ni Layugan.
“Apay nga adda fingerprint ni Leilani iti imuko a naaramat iti pannakabagkong ni Mr. Ronaldo Salas?" inulit ni Layugan ti saludsodna.
"Kabbalayko ni Leilani," napardas nga insungbat ni Myra. "Nagaget nga agluto. Sigurado nga adda fingerprint-na kadagiti alikamenmi iti kosina!"
"Salsalaknibam ti anakmo, Ms. Cristobal..." inngirsi ni Layugan. Kasla mangal-alunos ti panagkitana ken ni Myra.
"Pagrebbengan dayta ti nagannak iti anak." Kinusilapan ni Myra ni Layugan. Ad-addan ti ngirsi ni Layugan. "Ammom kadi a makaruarka iti kanito nga ipalgakmo ti kinapudno?" kinunana.
"Saysayangem laeng ti panawenmo. Nalpasen ti kaso. Agtalinaedak ditoy uneg agingga a maikarok ti nagbasolak."
“Matulonganka... Saan a rumbeng a ditoy ti pagyanan ti maysa a napintas a babai a kas kenka...”
Timmakder ni Ms. Cristobal. "Awanen ti nasken a pagsaritaanta. Goodbye.”
Timmakder met ni Layugan. Inlukatna ti ridaw. Ngem timmaliaw sa insurotna ti panagkitana iti nasuksukog pay laeng a pammagi ni Ms. Cristobal. Bimmara ti bagina nangruna iti naimatanganna a nakinni a garaw ni Ms. Cristobal.
SINAGGAYSA nga intiro ni Assistant Coach Drumond dagiti uniporme ti football player kenka: helmet, shoulderpads, jersey a 3XL, thigh pads, knee pads, ken cleats. Sinippawmo dagitoy. Nakatakderka lattan a mangmulmulagat iti assistant coach a kasla salsaludsodem no ania ti aramidem kadagita nga uniporme.
"Put them on, and I'll see you at the field," kinuna ti assistant coach ket tinallikudannakan sa rimmuar iti kuarto.
Kayatmo ti agsaludsod. Ngem awanen ti assistant coach. Idi aglibbaag ti ridaw a nairikep kasla nakariingka iti bukodmo a tagtagainep. Minatmatam pay naminsan dagiti uniporme. Kasano nga isuotmo? Ita laeng a makaiggemka iti kas kadagitoy. Indissom dagitoy iti datar. Rimmuarka iti kuarto. Adda pay laeng ni Dindo nga agur-uray iti pasilio.
Pinayapayam ti gayyemmo. Nagdardaras met daytoy nga immasideg kenka. Simrekkayo iti kuarto. Intudom dagiti uniporme.
"Isuotko kano," kinunam.
"Ket di isuotmo!"
"Kasano?"
Kinatawaannaka ni Dindo. Pimmidut iti maysa kadagiti paset ti uniporme sa inamirisna ti pakabuklam.
"O?" kinunam.
"Ti proteksion ti batillogmo, ‘yanna?"
Napamulagatka. "Dagita laeng ti intedna..."
"Shit, no mapuntaan ti pus-ongmo, sigurado a nasakit!" kinunana. Nagkatawa. "Ngem saan a bale... basta saanka a pasagid kadagiti lolokdit." Nagkatawa manen.
Tinulongannaka ni Dindo a nangisuot iti uniporme. Isu pay ti nangiplastar iti shoulder pad ken dagiti dadduma pay a pad iti bagim. Ket idi mingmingam ti sarming iti sangom apaman a naisuotmo ti jersey, saankan a nakauni. Napa-wow!-ka iti kaunggam. Ad-addan a dimmakkel ti bagim. Kunam no aglanglangakan a professional nga umaayam iti football. Napaisemka.
"Let's go..." Tinapik ni Dindo ti abagam.
Saanka a naguni. Nakataltalnaka a simmurot ken ni Dindo. Nagturongkayo iti football field. Mangngegmon dagiti ikkis. Mangngegmon ti unget, pammalakad ken panangilunod. Makirinrinnimbaw pay ti ikkis dagiti babbai nga agsalsala iti saan unay nga adayo iti football field.
Sinabatnaka ti nalamiis a palayupoy ti Enero idi bumaddekka iti karuotan ti football field. Nagulimek ti football field apaman a nakitadaka. Panagriknam ket marunawkan idi maiturong ti panagkitada kenka.
NAGKINNITA da Coach Devon ken Assistant Coach Drumond idi mapasungadanda ti dakkel ken nabisked a lalaki iti football field. Nainayad ti pannagna daytoy a kasla agar-aripapa. Ngem naidumduma man ti takder daytoy nga agtutubo, nakuna manen ni Coach Devon iti unegna. Saanna a mapiho, ngem adda banag a naidumduma a nakaawisanna iti daytoy nga agtutubo. Ti gunayna? Ti laingna a nangbalintuag iti asino man a manglapped kenkuana iti uneg ti field? Dina ammo. Basta siguradona nga adda masakbayan daytoy nga agtutubo iti football.
"Coach, ipalubosmo nga itapogtan iti field dayta uray awan ti try-out wenno training-na?" kinuna ni Assistan coach Drumond.
"Siguradok, Drumond," nakataltalged a sungbat ni Coach Devon. Timmakder. "Boys, meet the new member of the Wildcats," inwaragawagna.
Nagkikinnita dagiti players. Nagiinnarasaasda. Ti kaaduanna kadakuada, saandan a nangikaso.
"His name is Ferdinand Washington. But call him, Ferdie. Say hello to the boys, Ferdie..." kinuna ti coach.
Impalawlawmo ti panagkitam ket iti dandani saan a sumngaw a balikas, kinunam: "Hello..." Kasla mapilpilit pay ti apagbingngi nga isemmo.
Awan ti simmungbat. Nagkikinnitada laeng sa tinallikudandaka. Nakariknaka la ket ngarud iti bain ngem saanmo nga impadlaw. Ammom, ganggannaetka kadakuada. Saanka a maibilang iti grupoda. Kasano nga awatendaka?
Immasideg kenka ni Coach Devon. "Are you ready?" napigsa ti timekna, nakirinnimbaw iti ariwawa dagiti umaayam.
Saanka a naguni. Ammom a saanka a nakasagana.
"Walter!" impukkaw ti coach. Maysa a natayag ken nabisked a puraw ti nagdardaras nga immasideg kadakayo.
"Yes, coach?" Umanal-al ti agtutubo nga immasideg.
"Walter, meet Ferdie... your new offensive guard..."
"Are you serious, coach?" malasinmo la unay ti panagduadua iti boses ni Walter. "Is he good?"
"Ferdie, this is Walter... Isu ti quarterback..." kinuna ketdi ticoach kenka.
"Hi, Walter," kinunam. Inyawatmo ti dakulapmo ngem saan nga inawat ni Walter. Mangrugin a masemsemka. Kastoy kadi amin a football player? Bastos? Kunam no asinoda?
"Isu ti kanayon a mangiggem iti bola tapno maipasa iti sabali a player wenno isu a mismo ti mangitaray no awan ti masarakanna a pangitiruanna. Your job is to protect him in any way at all cost. Siguraduem nga awan ti makaasideg wenno makasagid kenkuana. You think you could do that?" sinaludsod ti coach.
Nagtung-edka.
"Good. So, go out there and play..." kinuna ti coach sa tinapikna ti patongmo.
Nakigtotka ngem saanmmo nga impadlaw. Kasla adda nagkarayam a koriente iti pakabuklam. Sinagidmo ti patongmo sa nagngarietka. Normalen a reaksionmo dayta tunggal adda mangsagid kenka uray no awan ti dakes a kaipapananna. Makapungtotka. Kayatmo ti dumisnog.
“Coach, light, medium or full contact?” nangngegmo a sinaludsod ni Walter ken ni Coach Devon.
“Full,” nakataltalek a kinuna ti coach.
Nakitam ti isem ni Walter. Nagtaray nga immasideg kenka. “Sadino nga eskuela ti naggapuam, Ferdie?” sinaludsodna.
“Bassit nga eskuela... Saanmo nga ammo...” insungbatmo.
Nagtung-ed. “Nabayagkan nga agay-ayam?”
Kinutim dagiti abagam.
“Nalabit a nalaingka ta pinilinaka pay ni coach a mangguardia kaniak... Agsasarunon ti pannakaabakmi gapu iti kaawan ti mapangnamnamaan nga offensive guard a mangsalaknib kaniak. Are you up to the job, Ferdie?” Pinerrengnaka ni Walter ngem inliklikmo dagiti matam.
Saanka a naguni.
Nagpukkaw ni Walter. Kasla bunar a naguummong dagiti players iti aglawlaw ti quarterback. Agiinnarasaasda.
“Quiet!” inriaw ni Walter.
Nagulimek ti amin. Nagraemka iti panagtungpalda iti bilin ni Walter. “We have a full blown contact practice, guys... we are doing Wildcats 21... but instead of Dante as our offensive guard, it will be Ferdie, our newest team member... do you, guys, understand?” napigsa ti boses ni Walter.
“Yes, Walter...” sangsangkamaysa dagiti players a simmungbat ngem nakapsut.
“I didn’t hear you, guys!” inriaw ni Walter.
“Yes, Walter!” Nakapigpigsan ti timek dagiti players.
“Take position...!”
Naguurnosda a nagaabay. Duapulo ket duada amin. Sagsangapulo ket maysa iti tunggal team. Nakasaganadan. Nagkubbo ti offensive center a mangig-iggem iti football. Adda ti quarterback iti likud. Simmina iti linia ti offensive runner.
“Wildcats 21!” impukkaw ti center. “One...!”
“Hold it!” pagam-ammuan la ta inriaw ni Walter. Immasideg kenka a di pay nakaplastar iti line of scrimmage. “What is wrong with you? Are you playing?” imbikagna.
“Yes...” insungbatmo.
“Then move your ass to the line!” imbugkawna.
Immangeska iti nauneg. Umuna nga aldawmo. Mangrugikan a masemsem. Bastos dagiti tao ditoy, nakunam. Kabaelam ngata daytoy a galadda?
Saankan a naguni. Nagturongka iti abay ti center. Nagkubboka a kas iti panagkubbo dagiti kaay-ayammo. Timmangwaka. Naipasabat kenka ti rupa ti nakangirsi a nakadakdakkel a nangisit iti sangom. Kasla refrigerator ti kaakaba ti bagina.
“Wildcats 21...” inulit nga impukkaw ti center. “One... two... three...” Pinidut ti center ti bola. Impasana iti quarterback.
Maymaysa ti akemmo: salaknibam ti quarterback. Nasken nga awan ti makaasideg wenno makagammat kenkuana. Masapul a napardaska nga agsanud a mangsangga iti asino man nga agtarigagay a mangsagid iti quarterback. Ngem nalabit a saanka napardas a kas iti panangipagarupmo ta nariknam ti kasla kadagsen ti refrigerator a naisangdo kenka. Natublakka. Naganikkika. Nagsakiten!
Immaweng ti makattitileng a sultip.
"Again!" impukkaw ti assistant coach.
Kakaasika a timmakder. Nakitam a tulonganda dagiti padada a players a tumakder. Ngem awan ti nangidiaya iti imana kenka.
"Come on, people!" impukkaw manen ti assistant coach. "You could play better! Do it again! And again, and again... until you perfect your moves!"
Nag-formation-kayo manen. Nakasagana manen dagiti players ti Wildcats. Nakakubboka iti abay ti center a nakaiggem iti bola.
"Wildcats 13!" inriaw ti center.
"What's Wildcats 13?" sinaludsodmo iti kaab-abaymo.
Nagngernger ti center. "Awan ti naibagada kenka?"
"None..."
Nagngayemngem ti center. "One... two..."
"What do I do?" Aglagawkan.
"You're mine!" inridis ti offensive lineman, ti nangisit a nakadakdakkel ti bagina, a nangdungpar kenka itay.
Miningmingam. Nakangirsi kenka. Napurawen dagiti ngipenna.
"Three!" Impasa ti center ti bola iti quarterback.
Nagsanudka. Kinitam ti quarterback. Maysa a kalaban ti nakaparpardas a nagtaray iti sabali a bangir. Isu ti kitkitaen ti quarterback a pangitiruanna iti bola. Ngem darupenen ti defensive guard ti quarterback. Timmarayka. Napardas. Dinungsom ti defensive guard. Nabaliktad daytoy. Ngem addaytan ti nakangirsi a nakadakdakkel a nangisit nga agturong kenka. Limmingayka iti kanigidmo, agturong met kenka ti maysa pay a defensive line. Saanmon nga ammon no asino ti umuna a tublakem. Ket dagitadan! Kasla naggiddan dagitoy a nangrugma kenka.
Nanabtuogka iti daga.
Nagkulalanti ti panagkitam. Nakadagdagsen ti bagi a naipandag kenka. Nagngarietka. Impennekmo ti amin a pigsam a nangakkal iti rabawmo ti nangisit. Ngem sakbay a timmakder, intumengna nga inridis ti pus-ongmo. Nagkuy-oska iti sakit. Nalagipmo lattan ti kuna ni Dindo a bareng saanda a puntiriaen ti batillogmo. Ket kasla makitkitam ti katawana. Ngem kellaat, nagmuttalengka. Sabalin ti simmaleksek iti panunotmo. Nagngarietka a nagkidem ta dimo kayat a lagipen. Imassideg dagiti nauuneg a panagangesmo. Nagrupike dagiti sangim. Saan, kinunam iti unegmo. Kabaelam daytoy. Malipatamto. Saan nga isu ti mangituray iti biagmo.
"What the fuck are you doing?" natiagka iti bugkaw ti quarterback. Ginammatanna ti helmetmo iti panangpatakderna kenka. Nakaas-asideg ti rupana iti rupam. Mariknam ti nabara a sang-awna. "What kind of a gaddem guard you are? You can't even protect me!"
Mariknam ti bara ti sang-awna ni Walter. Ket kasla sul-oyennaka nga isubli iti napalabas. Kakaasikan a mangterterred iti bagim. Saanmo a maiwagsak iti panunotmo ti nadamsak a lagip... Aganangsabkan. Agtigergeren ti sibubukel a bagim.
"You are a useless son of bitch... you don't deserve to play for the Wildcats..."
"Fuck your football, asshole!" inyikkismon. Awanen ti bilegmo pay a mangtengngel iti amin nga emosionmo. Iniggamam ti takiag ni Walter ket tiniritirmo. Simmurot a nagpuligos ni Walter. Binagkatmo a kasla awan aniamanna sa impuruakmo iti karuotan. Inasitgam pay ket inakliliam ti tengngedna. "Don't you ever lay a finger again on me, you understand?" kinunam nga agtigtigerger sa kalpasanna pinalusposam.
Nabati a nakanganga ni Walter. Limmabbasit ti rupana. Awan a pulos ti naisawangna.
Timmakderka. Dadakkel pay laeng dagiti angesmo. Umanangsabka gapu iti pungtotmo. Saan a daytoy ti ay-ayammo. Saan a ditoy ti lubongmo. Inikkatmo ti helmet-mo sa imbarsakmo iti karuotan. Tinallikudam dagiti players tapno rummuarka iti football field.
Nakaul-ulimeken dagiti players. Masmasdaawda siguro a mangkitkita kenka. Dimo ammo no ad-addan a kaguradaka. Ngem apay koma a masikoranka? Dua pay laeng nga aldaw a naisangolka iti daytoy diablo a football, saanmon a kayat.
"Sadino ti papanam!" nangngegmo ti pukkaw ni Coach Devon.
"Home!" awan aniamanna nga insungbatmo.
"You're quitting?"
"I was never a member of your team. I am not quitting. I just don't like your game and your players!"
"Welcome to the world of football, son!"
Nagsardengka. Anian a suronmo iti lakay. Nagsublika ket apaman a nakadanonka iti sangona, kinunam: "Listen, coach... diak ammo no namin-anon nga imbagak kenka nga I'm not your son... I dont have a father... and I will never have a father... I am a bastard... and it will be that way forever!" Intugketugkelmo ti tammudom iti barukong ti coach.
Immaribungbong dagiti players kadakayo. Ngem awan ti tagtagarida. Aminda, kasla masmasdaaw ken pugpugtuanda no ania ti sumaruno a mapasamak. Ngem ania koma ti aramiden ti coach a mangisurotsurot lattan kadagiti matana iti tammudom a mangtugtugkik iti barukongna?
“Respetado ni coach... Madaydayaw... Awan pay ti nangaramid iti kasta kenkuana!” adda nangngegmo a nagkuna kadagiti players ti Wildcats. Kayatmo koma a taliawen.
Ngem kellaat, nasaksiam ti panagbaliw ti tabas ti rupa ni Coach Devon. Nainsulto kadi!
Kellaat, ginammatan ti coach iti kueliom. Anian a pardasna. Dimo napakpakadaan. Nagbalawka laengen idi mabitogka iti karuotan. Nakadataka, dimon ammo no sakit wenno bain ti nariknam. Intumeng ti coach ti bagim.
"I am your coach... and I don't tolerate disrespect towards me! You think, you're tough? Look at me... a lot smaller and skinnier than you, but I can take you down!"
You think, you're tough? nagallangogan iti panunotmo ti kinuna ti coach. Saanka a nakatimek.
"You ain't! You're just a fucking wannabe. You can't play ball. You don't even have respect to human decency. Get the fuck out of here... you, bastard!”
Kinarab-asan dagiti matam ti rupa ti nakadumog pay laeng a coach.
(Maituloyto)
