Immuna a naipablaak iti Disiembre 2, 1960; sa iti Enero 29, 2018 a bilang ti Bannawag.
Sarita ni GENARO R. SUMAOANG
NAISADSAD iti Sandejas a dina ammo ti kinaasinona, uray ti naganna wenno ti naggapuanna. Ngem addaan iti maraem a langa; napakumbaba.
Pinanaganan ni Tata Anselmo iti Emmanuel ta maysa kano a parabur ti isasangbayna iti biagna. Napukaw daydi kakaisuna ken patpatgenna a barona idi gubat.
Nagasat daydi nga agsapa iti biag ni Tata Aselmo a pannakaalawna ken ni Emmanuel nga awanan puot iti nagkabbenganna a kahon iti igid ti baybay. Impagarupda idi nga insadsad ti napigsa a bagyo iti napalabas a rabii.
KLASIKO A SARITA: Rimat iti Kasipngetan (3)
Naulimek ni Emmanuel. Salsaludsoden ni Tata Anselmo iti nakemna no katutubo ni Emmanuel. Wenno nagsublin ti lagipna ket pampanunotenna ti panagsublina iti ilina.
“Ania manen ti pampanunotem?” Nakiabay ti lakay ken ni Emmanuel iti natuang a kayo ti niog a nagtugawan ti baro.
Immisem ni Emmanuel a nangtaliaw ken ni Tata Anselmo sa met laeng imbaw-ingna ti panagkitana iti agtabonen nga init.
“Padpadasek ngarud a lagipen ti kinaasinok ken no inton kaano a dumteng daydiay kinuna ti mangngagas a panagsubli ti lagipko.”
“Padpadtuak met no asinoka. Nagtaudka iti nasaliwanwan a kaamaan. Ipasimudaag dayta langam. Natakneng ken napakumbabaka nga ipamatmat ti kinamanangngaasim. Masiribka, natibker ken napintas dagiti pangngeddengmo. Kaniak, maysa a langit ti kaaddam, ket saanto koman a dumteng ti yaadayom.”
“Agyamanak, tata, iti kinaimbagyo. Karkarna dagiti tao a mangawat kadagiti ganggannaet kadakuada. Naimbagkayo amin kaniak.”
“Talaga a kasta, barok. Saranayen dagiti makasapul iti saranay.”
“Ngem adda pilawek, tata. Marigrigat unay daytoy Sandejas.”
“Kasano koma a rumang-ay ti Sandejas ket panagkalap laeng ti kangrunaan a pagbiag ditoy? Saan met a mapangnamnamaan ti panagtalon ta nakuriteg ti daga iti igid ti baybay.”
“Pagarupek a daytoy panagkalap no maipaayan iti naan-anay a panawen, mabalin a pagtaudan ti kinarang-ay. Kasla suliten dagiti tattao daytoy nga aramid idinto a daytoy laeng ti pagbiaganda.”
“Napadasam matten, barok, ti nakikuyog ket ammomon ti kalabi ti panagkalap. Masapul ti nawadwad nga anus. Ngem kas makitam, sa la maaddaan iti anus dagiti tattao no kasapulanda unayen ti kuarta.”
“Dayta nga ugali ti Sandejas ti kangrunaan a mangirarem kadakayo, tata. Diyo kadi mapampanunot no ania dagiti nanamnam-ay a wagas ti panagkalap?”
“Ngem narigat a patauden dagiti ramit. Nangruna ti demotor a bilog. Dagiti dadakkel nga iket a kas iti daklis, sapiaw ken dadduma pay. Agbantak ken agbayatingkami laeng.”
Nabayag a kasla naimayeng ni Emmanuel sa nagwingiwing.
MASIKORAN ni Emmanuel no palpaliiwenna dagiti lallaki ken babbai, nangruna dagiti agtutubo. Kasla natalgedda iti agdama a kasasaadda. Dagiti lallakay, pamrayanda ti agilad kadagiti papag. Dagiti babbaket pagaayatda ti agaayam iti loteria a puon ti pakabaybay-anda iti pagtaenganda. Dagiti agtutubo iti kalkalsada, agbartek ken mangriribukda.
Iti garreta ni Nana Loleng, nadanonna dagiti babbai nga agloloteria. Agdadanggay ti ibit dagiti ubbing a saan nga italtalek dagiti agsusugal nga inna. Naariwawa dagiti lallakay nga agbuybuya iti pulis dagiti baudda.
Nagtugaw ni Emmanuel iti bangko iti sango ti garreta. Nakiinnisem ken ni Rita, ti balasang nga anak ni Nana Loleng.
“Ania ti gatangem, manong?”
“Sigarilio… Naimbag pay ditoy ta adda mabuya nga anghel.”
“Asino ti anghel, manong?”
“Sika….”
Nagkalma ti iriag dagiti lallakay ket timmaliaw dagiti babbaket idi sumungad ti kotse dagiti agtutubo a tagaili. Ni Bobby nga anak ni Mayor Sanchez ti pannakapanguloda. Agduyos ken ni Rita. Barkadana da Lito, Mading ken Regor.
Dimsaagda ket kasla bukodda ti lubong a nagturong iti garreta. Nagal-aludoy dagiti lallakay. Napanda iti linged. Nagulimek dagiti babaket. Dinumoganda ti panagsusugalda.
Nagbannikes ni Bobby iti sanguanan ni Emmanuel. Winang-itanna a kasla papanawenna. Ngem saan a nagkir-in ni Emmanuel.
“Pumanawka!”
“Alan, ubing, sakbay a makakitaka iti kiray dagiti bituen,” insarurong ni Lito.
“Kadin, manong…” impakaasi ni Rita.
Immisem ni Emmanuel a nangperreng ken ni Rita.
Pinapispisan ni Bobby ket nagsirko ni Emmanuel iti daga. Nagpaggaak dagiti uppat.
Timmakder ni Emmanuel sa pinampagna ti tapok iti kawesna.
“Bangadkanto met, ubing, a kasla adda ketdin durim,” inkatawa ni Lito.
Immisem ni Emmanuel.
“Naim-imbag nga umaykayo ditoy a kas gayyem. Pagarupek nga ad-adda a maraemkayo.”
(Adda tuloyna)
