Sarita ni GENARO R. SUMAOANG
NAGPAGGAAK ni Bobby. Dimmisnog. Nasippaw ni Emmanuel ti gemgem ni Bobby ket ginuttana. Nayarado ti subsob ni Bobby iti daga. Bumegbeggang dagiti matana a nangarikap iti siketna. Ngem sakbay a nakaasut, kinugtaran ni Emmanuel ti paltog. Kinugtaranna pay ti rupa ni Bobby ket naulantaken iti daga. Naggigiddan a dimmarup da Regor, Mading ken Lito. Nangrugi ti rapok. Nabiit a napadso ni Emmanuel dagiti karangetna.
Pinidut ni Emmanuel ti paltog sa minirana. Inkasana a kasla kabesadona. Namitlo nga imputokna iti nagbabaetan dagiti uppat a nakaidda iti daga. Bimmaringkuasda.
Immisem ni Emmanuel.
“Ladingitek… pudno a diak kayat a mapasamak daytoy. Ngem maawatanyo koma no apay. Kayatko ti makigayyem kadakayo.” Indiayana ti dakulapna.
KLASIKO A SARITA: Rimat iti Kasipngetan (1)
Nagkikinnita dagiti uppat.
“Umaykayonto manen ngem aramidenyonto koman a naragsak daytoy Sandejas a mangsangaili kadakayo.”
Naikulengda. Sa immisem ni Bobby a nangallawat iti dakulap ni Emmanuel.
“Naisangsangayanka, pari. Agyamanak iti kinataknengmo… maysa nga adal a diakto malipatan.”
“Adtoy…” Insubli ni Emmanuel ti igam.
Inawat ni Bobby ket inlaylayondan ti pimmanaw.
Inaribungbongan dagiti pumurok ni Emmanuel. Dinayawda ti kinaturedna.
SIRARAGSAK ni Ama Berto a nangpadanon ken ni Emmanuel. Umis-isem ti baro a limmaem. Nagtugawda a nagsango iti salas.
“Naimbag man, barok, ta naisaparmo ti nagpasiar. Ania kadi?” kinuna ni Ama Berto.
“Adda koma yumanko kadakayo, tata. Dakkel ti pakainaiganyo ta dakayo ti pannakaama daytoy nga away. Dayta tulong ken yaannugotyo ti kasapulan.”
“No makaipaay iti imbag, apay ketdin a diak tumulong?”
“Agyamanak, tata. Naibagakon ken ni Tata Anselmo daytoy ket insingasingna a naim-imbag a dakayo ti pangyumanak. Daytoy ket pagimbagan ti sapasap, pagtaudan ti rang-ay no adda mabukel a panagkaykaysa. Masapul a maipakaammo daytoy kadagiti agindeg ket alaentayo ti kapanunotanda no umanamongda iti daytoy a panggep.”
“Naimbag unay, barok. Bay-am ta pakaammuak dagiti tao.”
Timmabunoda amin iti miting idi maammuanda nga awis ni Emmanuel. Nasaknapan ti nalawa a paraangan da Ama Berto kadagiti timmallaong, banag a di pay napasamak iti napalabas.
Ababa ti palawag ni Ama Berto maipanggep iti idanon ni Emmanuel kadakuada.
Nagpatnga ni Emmanuel ket sidadayaw a kimmablaaw.
“Ammok, ganggannaetak kadakayo. Kas kaniak, saanyo nga ammo no asinoak ken no sadino ti naggapuak. Diak ammo no ania ti aramidko, no dakes wenno naimbag sakbay a simmangbayak ditoy Sandejas. Ngem pagarupek a saan a nasken dayta iti panggepko nga isingasing kadakayo. Awan ti puonan no di anus, regta ken tibker ti pakinakem. Nautobko iti nasuroken a makatawen a pannakilangenko kadakayo a nagbalin a didiosenyo ti sulit. Ngem ti sulit no talalian iti regta, mangibunga iti bang-ar. Awan ti agkedked a rumang-ay. Marigrigat ti Sandejas. Mangngalapkayo amin ket panagkalap daytoy isingasingko koma. Apay no agaramatkayo kadagiti kabaruanan a ramit a pagkalap? Kas iti demotor a bangka, daklis, sapiaw ken dagiti pay naimbag nga aramaten iti panagkalap?”
Maysa a lakay ti timmakder.
“Naimbag, barok, dagiti singasingmo. Ngem pagarupem ngata a dimi ar-arapaapen ti maaddaan kadagiti kabaruanan a ramit? Hamman, barok. Ngem kasano a maaddaankami? Kas makitam met, marigrigatkami. Ket no dayta ti isingasingmo kadakami, bambannogtayo laeng nga agmimiting ta ammok nga awan ti maaramidtayo.”
Rimmimbaw ti katawa. Intayag ni Emmanuel dagiti imana ket nagari ti ulimek.
“Ammoyo kadi ti kinarukop daytoy?” intayag ni Emmanuel ti ababa a linas ti panait. “Narukop unay, dina mabagting ti kasla ulo a bato. Ngem ania ti aramiden iti panait tapno kabaelanna a bagtingen ti dakkel a bato? Dakayo ti kaarngi ti linas… narukop. Marigrigatkayo. Awan uray maysa kadakayo a makabael a gumatang iti kabaruanan a ramit. Ngem no adda panagkaykaysa ti uray sangapulo laeng kadakayo, maaddaankayo iti baro a ramit a pagkalap. Dayta ti punganay ti panagrang-ayyo. Gumagetkayo pay ta nanam-ay ti panagkalapyo. Ammok met nga awan ti igatangyo ngem matulongankayo itoy a banag. Addaankayo iti daga. Ket mabalinyo nga isalda iti banko sa met laeng tintinnaganyo a sakaen. Dita ti pagtaudan ti pagpuonanyo ket addaakto a kanayon iti likudanyo a tumulong a kas mangipangulo kadakayo itoy a gannuat.”
Awan ti simmupiat iti singasing ni Emmanuel.
(Adda tuloyna)
