Sarita ni MELITON GAL. BRILLANTES
“NAKAIL-ILALA…” kinuna ni Mang Inciong iti bagina. No adda la koma mabalinna nga aramiden a sabali a pangpaksiat kadagita a marmarna iti manggana! Nasakit. Pudno a sakitenna ti pannakapukaw dayta a pinuon. Nabayag koman a pinukanna dayta no di gapu iti nalaus nga ilalana. Idi koma pay la damo nga ibaga ti erbolario kenkuana— idi tinaladona daydi umuna nga anakda. Adda dita a pinuon ti ragsakda nga agassawa ken dagitinto pay bunga nga agtaud kadagiti lasag ken luy-ongda. Adda dita ti nasudi nga arapaapna. Uray maymaysa koma leng ti agbiag, matungpalton ti arapaapna. Ngem saan a naupay… Saanto a maupay. Addayta ti maikatlo a bungada. Ngem anian! Anian daytoy a kinadaksanggasat. Masakit, ket din sa manen manayon nga agbiag. Lalaki pay met ngarud a kas iti kinalkalikagumanna. Nasurok a tallo a bulan pay laeng ti anakna ita. Saanda pay a naabut ti dua a bulan dagiti dua a natay nga annakda. No daksanggasat manen daytoy, dina ammo no anianto ti pagbanaganna…
Kinita ni Mang Inciong ti sarukang a nangikabilanna idi sardam iti sangkabassit a sinukat, sangabukel nga itlog, sangabotelia a basi ken tallo a balisungsong a mamaen. Sabali pay ti panakkelen a baboy a pinartida nga inyatangda iti balayda. Sakbay a napanna intugkel ti sarukang iti linong ti mangga idi sardam, tinandaananna ti pammilin ti erbolario kenkuana: Umaykayon, appo, bulsek, pawad, pilay, awan malabasan. Iruknoyko daytoy kadakayo tapno diyo ang-angawen ti anakko. Ket sakbay a nagawid ti lakay nga erbolario idi rabii, kinunana ken ni Mang Inciong: “No awan piaanna agingga no bigat, apok, nasaysayaat no pukanemon ‘ta mangga tapno adda agbiag nga anakmo.”
Ditoy lugarda, agdindinamag ti laing ni Lakay Laur. Adun dagiti masakit a pinaimbagna. Pagsiddaawanna ti lakay, ta, babaen ti papel nga ibabasana iti lana iti pinggan, ammonan ti sakit ti masakit kalpasan ti sumagmamano a minuto laeng. Awan kano ti sakit ti anak da Mang Inciong, malaksid iti panangang-angaw dagiti marmarna iti mangga. Kasta kano ti mabasa ti erbolario iti papel a naibabasa iti lana. Kastoy met laengen ti kinuna ti erbolario idi tinaladona daydi umuna nga anakda.
Dakdakkel nga adayo ti panagtalek ni Mang Inciong iti erbolario a kas ken ni Lakay Laur ngem iti detitulo a mangngagas. Isu ngamin ti nakairuamanna a kannawidan ti kaputotan a nagtaudanna. Daydi maikadua nga anakda, detitulo a mangngagas ti nagpakitaanda gapu laeng iti pannurog dagiti sumagmamano a kakaarrubada. Ngem natay met latta. Saanna pay ketdin a linaglagip idi ti pammalakad ti doktor a, no agdadagsen pay laeng ti baketna, masapul a sumarungkar koma daytoy iti sagpaminsan iti klinika idiay ili tapno maibalakad ti doktor ti rumbeng nga aramidenna.
KLASIKO A SARITA: Ti Atang, Ti Temtem, ken ti Sangapuon a Mangga (1)
Immanges iti dakkel ni Mang Inciong idinto a nagpangato dagiti matana iti aringgawis ti mangga a pakailunlunesan dagiti nalap-it nga uggot. Nakitana dagiti alig, alimbubuyog ken alumpipinig nga agakar-akar kadagiti sabong a nakidinnarnap kadagiti bulong. No agbalinto a bunga dagita a sabong, nawadwadto manen a kuarta ti sukatda. Sangapulo ket lima a pisos ti sangatiklis a bunga ti mangga. No manonto manen a tiklis ti maibungana.
(Maituloyto)
