August 05, 2026

Home LITERATURA Sarita

KLASIKO A SARITA: Kasayaatan a Sugal (1)

KLASIKO A SARITA: Kasayaatan a Sugal (1)

Immuna a naipablaak iti Abril 13, 1953; sa iti Marso 16-31, 2020 a bilang ti Bannawag.

Sarita ni BENJAMIN MA. PASCUAL

“MAKITAM, Anong, mabalinta manen ti agpulotan iti adobo,” ti naragsak a sao ni Ikko iti pagayamna idi rimmuarda iti pagpapallotan. Bimmallasiwda iti kalsada ket nagturongda iti yan ti maysa a baket nga aglako iti dinardaraan, sitsiron, kilawen, ken adobo. Dandanin lumnek ti init.

“Nana Basil, lakuannakami iti kaiimasan nga adobo a lalaem ti baboy,” impasungad ni Ikko.

“Pateg ti pisos?” sinaludsod ti baket.

Sarita

KLASIKO A SARITA: Agluom Manen Dagiti Lansones (2)

“Pisos!” inyesngaw ni Ikko. “Ti kunam, nana, ipalubosko a buoten ti kuarta nga inabakko? Mangtedka iti pateg ti lima!”

Indisso ni Ikko iti lamisaan ti maysa a papel de banko a kas man awan pategna kenkuana.

“Adtoy met ti lima a baratom kaniak, Anong,” kinuna ni Ikko. Dinilpatanna ti tanganna tapno nasaysayaat ti panangisingayna iti maysa kadagiti binalkot a papel de banko. Kasla sinibbarut ni Anong ti kuarta iti kadarasna nga immawat. Kasla amkenna no ibabawi ni Ikko ti sagutna.

Nagtugaw dagiti aggayyem iti maysa a bangko ket impasnekda ti nagpulotan iti adobo. Adda met dagiti dadduma a napagasatan a nangabak ket inaraaranda ni Baket Basil. Kasla abal-abal ti kayariganda nga agturong iti imud.

Bayat ti pannangan dagiti dua, immasibay kadakuada dagiti sabali a lallaki. Ammo a dagus ni Ikko ti kalikagumanda.

“Agpabaratoka met, Ikko,” kiniddaw dagiti immasibay a langada ti naipustada amin a binalonda ket mabalin nga impatarayda nga inlako dagiti aruatenda tapno adda pay ipustada.

Saan a nakalisi ni Ikko. Ta no isu met ngamin ti maabak, dumawat met iti barato kadakuada no gasatda ti mangabak. Binunonganna ida iti pisos wenno dua, kas mayannatup iti panagpipinnategda. Pimmidut dagiti dadduma iti adobo a pangted da Ikko ken ni Anong nga ug-ugmokan.

“DIYO maidian, aya, ti agsugal?” sinaludsod ni Baket Basil kada Ikko ken Anong idi nakapanawen dagiti lallaki.

“E?” nagmulagat ni Ikko. “Yamanem koma, nana, ta matulongandaka iti pagsapulam.”

“Agbiagak uray saankayo a gumatang kaniak,” insungbat ti baket, sa innayonna: “Maisugalyon sa amin a mateggedanyo.”

“Nasayaat a pagpalabasan iti oras, nana,” inkalintegan ni Ikko. Nalagip ti baro nga insarurong, “Apay, saan nga immay ni Lalin ita, nana?”

“Apay kadi?” indupag ti baket, a nangirapin iti nagngalngal iti bua.

“Dinak la kayat a manugang, aya, nana?” inyangaw ni Ikko. Kiniddayanna ti gayyemna.

“Saan a kayat ni Lalin ti mannugal, annakko,” insungbat ti baket.

“Ayabamto ni Lalin no maminsan, nana,” insawang ni Ikko. “Naim-imas man ti pannangan no adda kalangenlangen a balasang a napintas.”

“Ay, anakko,” imballaag ti baket a binaliwan ti sarita, “no kayatyo ti rumang-ay, masapul nga agnakemkayo a masapa. Kitaenyo daydi Dios-ti-aluadna a lakayko. Nasurotanna ti agsugal ket naibusna amin daydi sangkabassit a kukuami. Saanak ngata koma met a kastoy…”

“Nasaysayaat ti biagmi a kastoy, nana,” inkalintegan laeng ni Ikko, ket timmakder ta nabsogen. “Bungonem daytay saanta a naibus ta yawidmo, sika, Anong. Addanto sarabuen dagiti addim. Ibungonannak met iti pateg ti dua a pisos ta addanto ipasabatko kadagiti kakaanakak, nana.”

Bayat ti panangbungon ni Baket Basil iti adobo, binilang ni Ikko ti natda a kuartana. Idi saan a mapnek iti pudno a bilangna, inulitna ti nagbilang. Kaskasdi laeng. Nagsakuntip ni Ikko.

“Naibus met amin ‘tay inabakkon!” inyesngaw ti baro, ngem nakapsut ti timekna ta kas man adda nagsullat iti karabukobna iti siddaawna. “Duapulo a pisos ‘tay intugotko. Ita, sangapulo ket lima a pisos laeng ti adda kaniak— ket diak pay nabayadan ti yawidko nga adobo.”

“No kasta, dimo alaen ti pinabungonmo?” sinaludsod ni Baket Basil.

“Alaek!” insungbat ni Ikko a marurod. “Apay ti kunam, nana, kirogek ti kuarta?” Inyawat ti baro ti dua a pisos ken ni Baket Basil.

Sumipngeten idi agawid dagiti dua. Ngem idi nalabasanda ti tianggi ni Ka Donat, maysa kadagiti simmukmon iti basi ti nakataldiap kadakuada ket rimmuar a nangawid kadakuada. Nupay madin dagiti dua a makibunggoy, saanda a naipagus ti kayatda. Dimmagasda a kapilitan. Inkari ni Ikko iti nakemna a sumimsim laeng iti basi, nangruna ta kasla buksit amin a bakrangna iti nasidana nga adobo, ngem nagangayanna, nainumna ti uppat a baso babaen ti panangipilit dagiti simmukmon. Ket idi agsisinadan, maysa kadagiti lallaki ti nangikeddeng a ni Ikko ti agbayad ta isu ti nangabak kadakuada. Nagtulnog ni Ikko. Nabayag a nangmira iti nailanad a pateg ti papel de banko nga inyawatna ken ni Ka Donat, amangan no mariro.

Iti dalanna, kas man riniwriw nga alimbubuyog ti mangngeg ni Ikko nga agwengwengweng iti lapayagna. Kasla agud-uddog ti aglawlawna, ket agpuspusipos amin a balay

Idi nakadanon idiay balayda, nagtarus ni Ikko iti siledna ket nagidda.

(Maituloyto)