Mairidep koma manen idi mangngegna ti saretset iti kosina. Nagkiraus ti tianna idi masay-upna ti sayamusom ti matuntuno a manok. Inkusayna ti garitan nga ulesna sana inan-anat ti bimmangon. Nagrupanget. Nasakit pay laeng a mabennat dagiti piskelna ken kasla adda agbitbitin iti patongna. Isu met nga adda manabtuog iti paraangan a sinaruno ti banang-es ni Lakay Ando.
“Saria, riingemon ni Cario! Masapul a sapaenna ti agwatwat ta adda labanna no malem no bigat,” kinuna ti amana.
BASTARDO (16)
“Sika ket a laklakayan, no ania ket ti maalam iti panangisungsongmo ‘ta kakaisuna nga anakmo nga agboksing,” insungbat ti inana iti kosina.
“Dayawta, baket. Ken dayaw ti entero a Simbaluca. Ken isu ti kangrunaan a maidaydayaw. No saan a pinakiboksing ni Kapitan Romul, dinto met la agkubbo iti sapinna nga awan a pulos ti makaam-ammo kenkuana dita ili!”
“Ala, dayaw no dayaw. Ngem maagasan, aya, ti dayaw dagiti agsusukot a kammuol ‘ta anakmo? Idi naminsan, pinagbusida ti subsobna. Inton maminsan, sapsapulemto ket ngatan ti agongna.”
Iti dayta a nangngegna, kasla immut-ot ti kabbibaw ni Macario nga inulo ti pannakabagi ti Barangay Luga a kaudian a kinarangetna iti eliminasion iti Sta. Teresita Inter-Barangay Boxing Tournament. No saan a nagduaan nga inggawid da Kapitan Romul ken kasinsinna nga Aldong, inirik-irikna la ketdi ti sal-at idi natumbana daytoy.
Maysa pay a nagpudotan ni Macario ti panangir-iriag kenkuana dagiti agbuybuya iti 'pilat' ken 'gurang.' Adda pay nangipukkaw nga agbantay kano laengen iti agpadpadawa a pagay ta sigurado a kabuteng dagiti billit-tuleng.
Narapis ngamin ni Macario iti lima kadapan ken sangapulo a pulgada a tayagna. Pagatbarukongna laeng dagiti padana a pannakabagi dagiti barangay iti tinawen a paboksing ti ili kas tampok ti piesta. Kagurana ti atiddog a buok ngem sangkaaywanna ti sugargar met ngarud a bigotena.
Iti kaano man, saan nga inarapaap ni Macario ti makipinnarpar iti rupa iti ring. Ngem no kaano pay a sumagpat iti maikatallopulo a kasangayna, isu met ti pannakapilina a mangibagi iti purokda iti paboksing ti ilida.
“Kadagupanyo a babbaro ditoy Simbaluca, sika laeng ti talkenmi,” kinuna ni Kapitan Romul idi ud-odanda. “No andur ti pagsasaritaan, namberwanka. No langa, saludsodem latta ken ni Manang Saria.”
“Ket no adda met ni Pedong, kapitan,” inrasonna idi.
“TI sinal-itna! Isu met la a dina pay napadasan ti nangabak iti tallon a tawen a panangibagina kadatayo ta ilaklakona ti labanna!” Nagwingiwing ti kapitan.
“Ket no aginglesen ‘diay reperi, kapitan?”
“Agtung-edka lattan no kua. Ti nasken, mangabakka.”
“Dayta ti rigatna, kapitan,” kinuna met ni Lakay Ando. “Pagbasaek ngamin idi ngem manmano met nga agkitada iti mistrana iti makatawen. Dina pay ‘garud nalpas ti maikadua.”
Nagbannikes ni Macario. Immanges iti nauneg sa nagtil-ay iti namitlo. Ginaw-atna ti bassit a sarming a naisab-it iti binakabak nga adigi ket kinitana ti rupana. Nalitem pay laeng ti aglawlaw ti kanigid a matana. Piniselna dagiti natadul a tulang ti rupana. Saanen a nasakit ti rinadradan dagiti nakarangetna iti puon ti glabda.
“Ti kayatko ti matungpal!” kinuna manen ti amana. “Nairuginan ket masapul a leppasenna. Ania pay ti rupak kadagiti kaarruba, nangruna ken ni kapitan, no pagsanudem? Saan a bale nga ipattukik a yawid no maabak. Nadaydayaw laengen ti pamiliatayo!”
Nakaidasaren ni Baket Saria idi tumadog iti kosina. Nagmulumog, kinawkawna ti palanggana sa naglupisak iti abay ti dulang. Isu met a sumrek ni Lakay Ando manipud iti bangsal. Nakalablabbasit ti pispis ti amana ket ammona lattan a binigbigat manen daytoy ti limmidok. Limmanay dagiti mata ti lakay idi makitana ni Macario.
“A, nakariing gayamen ti barok a tsampion! Agkapeka laeng, 'nakkong. Dakes kano ti mabsog nga agsanay,” kinuna ti lakay a kumitkita kadagiti tinuno a luppo ti manok iti sango ni Macario.
“Ania ngarud ti pamigsak ngay?”
“Ayna, dimo la masiroken ti panggep ‘ta amam,” imballaet ni Baket Saria idinto ta inyamlidna ti gayadan ti kainna iti sumilsileng a mugingna. Insimpana ti bangkitona, pinagbanerberna ti igupna iti kinirog a bagas a kapena. “Bay-am kadin, lakay. Uray ta ang-angrekon ti tengnged ken karaykay.”
“’Tanto kaykayatmo no makapagwatwatka, 'nakkong. Nakasaganan ti pagwatwatam, agraman wasay. Isu kano a nakaam-amak ti kanawanmo ta maensayo iti panagbalbalsigmo.”
“Ket no sika ti pagbalbalsigek iti pagbugbogko?” kinuna manen ni Baket Saria.
Nagdusngi ni Lakay Ando, inkurikorna ti tammudona iti busingar a pusegna, nagsanapsap sa simmango iti dulang.
Nakaat-atiddog ti tig-ab ni Macario a timmakder. Nangtukkol iti iit ti pinaud a diding sa nagingat. Ngem iti panagbueltana a kumamang iti ridaw nga agpabangsal, nanalteek ti mugingna iti kawayan a bautek ti ridaw. Tumanabutob nga immulog.
“Ammom la ngaruden a nakataytayag ‘ta anakmo, kasla ketdin ridaw ti balay ti kalapati ti inaramidmo,” kinuna ni Baket Saria.
“Bay-am ta masanay met ti mugingna,” kinuna ni Lakay Ando ket inakuyna ti tedda ni Macario a tinuno.
(Maituloyto)
