Imbilin ti Court of Appeals (CA) iti gobierno a mangbayad iti ₱28.4 a bilion a kas nainkalintegan a bayad kadagiti akinkukua iti Hacienda Luisita, Inc. (HLI) a nangiwaras iti 4,500.7 nga ektaria a plantasion ti unas iti Tarlac ket naiwaras kadagiti mannalon iti sidong ti Comprehensive Agrarian Reform Program (CARP).
Iti pangngeddeng a naipaulog idi Abril 25 iti kaso nga impila ti HLI, binalusingsing ti CA ti desision ti Tarlac City regional trial court (RTC) idi 2023 a nangpatalged iti ₱304 a milion a just compensation, malaksid iti ₱167.4 a milion nga interes nga inyetnag ti Land Bank of the Philippines (LBP) ken inadaptar ti Department of Agrarian Reform (DAR).
Iti pangngeddeng ti CA nga insurat ni Associate Justice Raymond Reynold R. Lauiagan, dinakamatda ti probision iti Konstitusion a saan a mabalin nga alaen ti pribado a sanikua para iti panagusar ti publiko no awan ti maparbeng a bayad.
Kinuna ti CA a saan a sinurot ti RTC, nga agpapaay a kas special agrarian court (SAC), ti probision ti Section 17 ti Republic Act No. 6657, wenno ti Comprehensive Agrarian Reform Law (CARL), iti panangtingitingda iti nainkalintegan a bayad.
Makabayan bloc, mangipila iti baro nga impeachment complaint kontra ken ni VP Duterte kalpasan ti one-year ban
Kuna ti Section 17 ti RA 6657: "Iti panangikeddeng iti nainkalintegan a bayad, masapul a maikonsiderar ti gastos iti pananggun-od iti daga, ti agdama a pateg ti umasping a sanikua, ti kasasaadna, ti aktual a pannakausar ken ti matgedanna, ti sworn valuation ti akinkukua, dagiti tax declaration, ken ti assessment nga inaramid dagiti assessor ti gobierno."
Kinuna ti CA nga iti panangikeddeng iti nalinteg a kompensasion, rumbeng a maikonsiderar ti kasasaad ken kababalin ti daga iti tiempo ti pannakaala wenno iti tiempo a naikkaten ti karbengan ti akinkukua iti sanikua, kas no nayakaren ti titulo iti nagan ti Republika ti Filipinas.
Segun iti CA, maikari ti HLI iti nayon a gatad kas nainkalintegan a bayad dagiti daga a naipaay kadagiti farm worker beneficiaries (FWB), ket gapu ta naala ti daga idi Nobiembre 21, 1989 idinto a nabayadan laeng idi 2013 ken basbassit ngem iti ₱1,029,089,933.66 a maibilang a just compensation, rumbeng a mabayadan ti HLI iti ₱28,488,944,278.71, malaksid dagiti di pay nabayadan nga interes. (Rey G. Panaligan/Manila Bulletin//Lito Hilidon/Bananwag)
