(Immuna a naipablaak iti Bannawag iti Enero 14, 21, ken 28, 1963 a bilang; naipablaak manen iti Nob. 1-15, 2024 a bilang ti magasin.)
Adda sarsarita idi ugma
Nga agallaallatiw iti dila
Sarsarita a makapakatawa
Marcos, Robredo, nagsarak iti Naga city
Mangparagsak iti rikna.
Nadamagyon ni Angalo?
Higante dayta a baro,
Nataer, naarem, nakarayo,
Kadakkelna makigtotkayo.
No rukodem ti tugotna
Limapulo kadapan kaatiddogna
Duapulo kadapan ramramayna
Bambantay askaaskawanna.
Sadino ti naggapuanna
Daytoy datdatlag a parsua?
Tagtagipuro iti Asia
Akin-abagatan a daya.
Nagdaliasat idiay Korea
Japon ken Formosa,
Ditoy Filipinas maikalima
A daga a nagsardenganna.
Simmanglad idiay Lima
(Limay itan) idiay Bataan
Maikanem idiay Annam
Maikasiam idiay Siam.
Ti maikapito ken maikawalo
Idiay Singapore ken Borneo
Maikasangapulo idiay Burma
Sa nagturong idiay China.
Idi adda idiay Bataan
Limmabas agkankanta nga Aran
Higante a nagpuniponan
Kinapintasna a balasang.
Naglugan nangayed a barko
Kas bantay ti kangato
Kas ikan a burikburikan
Nangisit nabalidbidan
Iti kiaw a narangrang.
Napardas panaggaudna
Amianan naturongna
Sinurot ni Angalo
Ti makaawis a banglo.
Idi makabatog Kailokuan
Narba ti sasakayan
Ta ti angin Banaoang
Nasabetna dina nalisian.
Nagikkis ni Angalo
A kumamkamat likudan
“Narbakan, Aran!”
Napataliaw balasang.
Timmapuak iti barko
Naglangoy kas yo
Ni Aran a di mapaamo
Nagpuniponan karayo.
Ti disso a nakarbaan
Napintas a sasakayan
Isut’ ili a Narvacan
Ilokos akin-abagatan.
Nalbo ti naipanagan
Bario ti Santa Maria
Ta isut’ naudi a limnedan
Ipus ti barko a narba.
Apaman a timmakdang
Nasippukel nga Aran
Nagturong kabambantayan
Iti Bario Balballasiwan.
Nagballasiw karayan
Ket inna naimatangan
Pintas a pagsidsiddaawan
Bantay a pagtaptapuakan
Danum a kasin-awan.
Isu dayta ti Pinsal
Agparparukpok danum naynay
Danumna makapabang-ar
Makaited linglingay.
Agdigos umuna a tarigagay
Ni Aran a siwawakray
Naitikleb iti darasna
Ket pus-ongna nagdas-al.
Iti bato a nakabatian
Nakaay-ayat pakalaglagipan
Ti ilemlemmeng ni Aran
Sinansabong a nalasbang.
Immisem ni Angalo
Inur-urayna daydi kanito
Tapno inna makamatan
Kas ugsat’ pardasna nga Aran.
Iti darasna a kumamakam
Nasikkarudna iti dalan
Ti bantay ket nagusingan
Isut’ Bantay Gusing itan.
Ket ti bario napanaganan
Gusing—pakalaglagipan
Iti baro a kadadakkelan
Ditoy purpuro nagparang.
Nagtugaw a silalailo
Ni maragsakan nga Angalo
Sinakruyna ni Aran
Iti inna nakaitikleban.
Agsipud kadagsenna
Napatugaw iti abayna
Adda nabati a nalnekan
Abay sinansabong ni Aran.
Dua nga abut ken karamba
Nagdissuan bukelbukelna.
Adda met “tugot ni Angalo”
Iti saan unay nga adayo.
Dagitoy makita ida
Idiay Pinsal, iti rabawna
Linglingay dagiti parsua
Naayat nga agbambaniaga.
Idi nabangonen ni Aran
Immisem iti kasasam-itan
Nalapunos ragsak ni Angalo
Balligina napnuan rag-o.
Iti rabaw dagiti batbato
Nagay-ayamda, naglinlinnailo
Nagsalisalda a nagkali
Iti daga, darat, batbato.
Iti abagatan baybay a batogda
Isut’ nagipuruapuruakanda
Nagbalin a “Sangagasut nga Isla”
Iti baybay Pangasinan a nalawa.
Ti daga, darat, batbato
Nga imbakal da Aran ken Angalo
Naapgad idi naitibnokda
Iti baybay a nagdissuanda.
Nagkubbuar ti asin nga adu,
Naglayus ti ili, napno,
Nagbalin a Pangasinan itan
Apgadna isut’ maramanan
Taaw sangalubongan.
Ab-abut a nagkutkotanda
“Sangagasut a dan-aw” nagbalinanda
Iti tuktok Pinsal naipattopattokda
Kas sangagasut a sarming iti agsapa.
Nagsapul ni Aran
Pagdiram-osna a dinadang
Nangkutkot ni Angalo iti abut
Gingginammolna inna inlaok.
Nagkubbuar danum a nalit-aw
Nagparang sinambullalayaw
Diram-os ni Aran naipanagan
Napudot a burayok itan.
Narukbos nga algarruba
Nga agsabong nalabaga
Sinikkawilan ti puonna
Salamagi a salinongna
Pagilasinan mayat a kumita.
Tallo gasut a kadapan abagatanna
No iti bulan ti Abril maisangbayka
Adda kayo a narnuoyan sabsabong
“Casia Javanika” sagsaggaysan bulong
Agwarwarnak sam-it, ayamuom.
Isu daytoy ti bangbanglo ni Aran
Pinilina nga agturay minuyongan
No adayoka awan makitam a bulongna
Bin-ig a sabong sa puraw kalupkopna
Tangsit kabakiran a nagtubuanna.
Iti sirok bullilising a kayo
Narukbos ken nagtubo
Nangpalinis ni Angalo
Iti dakkel unay a bato.
“Dalumpinas ni Karayo”
Ti naipanagan, ammoyo?
Pagtartaraokan ni abuyo
Nga ay-ayam ni Kupido.
Ditoy ti inda nagin-inanaan
Nagin-indayonan kabakiran
Lanlanut a kalalagdaan
Sirok kaykayo a karurukbosan
Nagtintinnulodda a duan.
Ditoy ti inda nagbayagan
Ninagananda iti Nagganasan
Kas dua a pagaw agkasimpungalan
Bukodda ti kabakiran.
Iti agsapa a makamurmuray
Nalagipda a sublian
Disso a nakarbaan
Nagluganan ni Aran.
Batog ti Nalbo a taaw
Maudi a limnedan
Ipus ti barko ni Aran
Nanglaon karga a kapatgan.
Iti igid ti baybay
Puyupoy makaawis unay
Nagilad ni Aran siwawakray
Iti kadaratan nailibay.
Bimmatok ni Angalo
Nakakarawa iti barko
Singin a perlas karirimatan
Insang-atna a maragsakan.
Sumipngeten idi bumangkag
Ngem aglawlawda naglawag
Ta sinamar perlas nagraniag
Abakennat’ bulan no naslag.
Nakita ni Angalo ni Aran
Agil-ilad pay lat’ kadaratan
Nagpintasen a mapasikigan
No aganges, barukongna, anian!
Makaay-ayo a matmatmatan.
Ti maysa kadagiti perlas
Dakdakkel ngem kadakkelan
A pawikan, singinda a ginaburan
Ni Angalo iti kadaratan.
Tinuladna a tinubay
Timburog ti barukong
Sinansuso a nabungkong
Tangsit ‘toy lubong.
Idi makapuot ni Aran
Nakitana ti nailadawan
Ni Angalo inna iniseman
Bannogna kasla naawan.
Saan nga imbagbaga
Ni Angalo ti palimedna
Nga iti uneg sinansuso a dua
Dagiti perlas ginaburanna.
Lawag perlas sinalbagna
Balbag a danum ti baybay
Dagiti lames, ik-ikan,
Amin a nabiag iti taaw.
Naglulumbada a nangsurot
Makapurar a kasla bandus
Kas batombalani a nasudi
Makaawis uray no rabii.
Adda timmakdang kadaratan
Pawikan a kasikasan
Nakitana da Angalo ken Aran
Agin-innarasaas kadaratan.
Nagkali iti abutna
Nadagdag panagpasikalna
Ginasgasut nayitlogna
Dagus pay a napessaanda
Ta ni ayat ti gapuna.
Ti puyupoy naglamiis
Dalluyon nagulimek
Bungat’ niog napusek
Bagasna makapnek
Nagbalin a makapuno
Pagay-ayat ni Angalo.
Dagiti bangar nagsabongda
Ayamuomdat’ nagpaiduma
Iti angin nagadiwara
Ti banglo a saysay-upenda.
Kadagitoy ita nga aldaw
Apay a ti sabong ti bangar
Saanen a kas idi punganay
A nasam-it ken makabang-ar?
Nagladingit kano ‘di kayo
Idi pimmanaw da Aran ken Angalo
Nagbangsit sabsabongna
Pangipeksana sakit ti nakemna.
Iti sabangan ti baybay
Nairana a timpuar
Datdatlag a leon-taaw
Nakigtot ket nasdaaw
Nailabeg di makagaraw
Nakatangad, situtungraraw
Timmangken iti yanna
Nagbalin a bato ingga ita.
Sinaludsod ni Angalo
Ken ni Aran a silalailo
“Ania, aya, ti napukawmo
Idi limned ti barko?”
“Singin a perlas
Kas batonsileng narimat
Kas i’toy innak buklen
Iti ungto ti balangen.”
Ket tinubay ni Aran
Briliante a natikapan
“Diamond Head” buniagnan
Naibati a pakalaglagipan.
“Kasanot’ tabas ti barko
Idi bimmatokka, Angalo?
Bukbuklem man iti darat
Tapno makitak a nalawag?”
Nagtungpal ni Angalo
Kas kumikitikit lumaladawan
Tinubayna ti sinambarko
A naipakleb iti kadaratan.
Isut’ Bantay Abut itan
Iti ili a Narvacan
Dakkel nga abut tuktokna
Isut’ naisadsad a pasetna.
Idi limneden ti bulan
Ket nagsipnget tangatang
Nagkuyog dua nga anniniwan
A nagpaabagatan.
Nagladingit dagiti napanawan
Iti igid ti baybay a kapintasan
Ti bario a Suso naulilan
Ngem adda pakalaglagipan.
Nagkimat iti amianan
Naggurruod iti abagatan
Dalluyon nagdaranudordan
Niniog naregreg bungadan.
Dagiti sabong ti bangar
Saanen a makapabang-ar
Nagbalin a nabangsit
Panangipeksana iti ladingit.
Dagiti masikog a pawikan
Naalisan wenno naappelandan
Dagiti lames ken ik-ikan
Inalun-on tangrib a nagngangan.
Dagiti darat a namuntomuntuon
Nagbalinda amin a baton
Isudat’ bambantay a makitan
Idiay Suso ken Narvacan.
Kalpasan ti dawel nagbannawag.
Init iti daya naglawag
Timpuar manipud baybay
Ti buya a datdatlag.
Suso a nakakaskasdaaw
Ipusna labsanna pay
Niog a nalayog
Iti igid ti baybay.
Nalukneng ti balayna
Mapikonpikonna ti bagina
No agkarayam agbabasa
Ti tugot a pagnaanna.
Tinurongna ti nakaidulinan
Dua a perlas kapapatgan
Puon sinansuso a bantay
Simrek a siaalumamay.
Wen, ta nasiputanna kano
Ti panangbatok ni Angalo
Kadagiti kasusudian
A gameng ni Aran.
Inkarinat’ kaayan-ayatna
A no maalana dagitoy a dua
Isagutnanto ti maysa
A pangsukat rikep balayna
Ta rumangrang no agandapda.
Iti uneg ti singin a bantay
Panagsapsapulna di agsarday
Iti tuktok bantay timpuar
Ngem awan perlas inna inruar.
Sadiay inna nawanawanan
Baybay nga inna naggapuan
Nalagipnat’ inna napanawan
Kaayan-ayatna a nakayawan
Sinamar perlas ni Aran.
Kinaykayatna ti timmapuak
Ngem ti agsubli nga awan perlas
Ta napudno ti inna panagayat
Ken ni balasang Suso a nadayag.
Iti ruangan ti gukayab
A simrekanna silululukat
Nagur-uray inna kaayan-ayat
Natalimudaw idi natnag.
Iti sanguanan ni Suso
Nagkari a napudno
Nagsangit ti nagur-uray
Nagarubos lulua a naruay.
Idi naurnong naputtot
Isut’ nagbalin a loob
Pakalaglagipan ken ni Suso
A nagdung-aw napnuan limdo.
Iti saan unay a nabayag
Dimmanonen ti damag
Da Angalo ken Aran
Nakita ida a naglugan
Iti dakkel a sasakayan
A naaramid idiay Bataan
Ket nagturongdan idiay Annam
Maikanem inda nagsardengan.
Saan a mapukaw imbatida
A pakalaglagipan kadakuada
Nangnangruna iti Santa Maria
Minuyongan ni ayat kadakuada.
Nagbalin da Aran ken Angalo
A mangparparagsak tattao
Pakasaritaan panagbiagda
Naisuraten kadagiti batbato
Kas iti “Tugot Ni Angalo.”
(Gibusna)
