May 08, 2026

Home DAMDAMAG Nasional

Diosdado Banatao, Cagayano a computer genius, entrepreneur, pimmusay

No basbasaem daytoy nga artikulo babaen ti computer wenno smartphone, kasla makitkitamon dagiti digital fingerprint ni Diosdado “Dado” Banatao. Saan laeng a nakipaset iti digital revolution no di ket isu a mismo ti nangdisenio iti hardware a namagbalin a posible iti daytoy.

Manipud kadagiti napitak a tambak ken natapok a desdes ti Tanap ti Cagayan agingga kadagiti boardroom ti Silicon Valley, maysa a makuna a masterclass ti biag ni Banatao no ti gagangay a regget ken pakinakem ket makasabet iti karit ti nangato nga adal ken high-level physics. Maysa a tech titan ni Banatao a di pulos nakalipat kadagiti ramutna, pimmusay ni Banatao idi Disembre 25 iti edadna a 79 idiay Estados Unidos, a nangibati iti tawid nga agtalinaed a munmon ken pundasion ti moderno a panawen ti computing.

Anak ti maysa a mannalon ken maysa nga agtagibalay, naipasngay ni Banatao iti bario ti Malabbac iti ili ti Iguig, probinsia ti Cagayan. Inkakaubinganna ti kinapanglaw, sakasaka a magmagna a mapan ageskuela—maysa a realidad a nagtalinaed kenkuana uray kalpasan a rinugianna ti nangpiloto kadagiti bukodna a pribado nga eroplano ken panangpondo kadagiti minilion a doliar nga startup companies.

“Nagtaud ti inspirasionko iti tatangko, a maysa a gagangay laeng a mannalon, ngem inkagumaanna nga insakadnakami (nga annakna) tapno makapageskuelakami,” imbinglay ni Banatao iti maysa nga interbiu. “Ti reggetko nga agadal ken agtrabaho a sipipinget, naggapu iti pamiliak... saanak a simmuko, ken saan met a simmuko ni tatangko.”

Idi katengngaan ti dekada 1980, namimpinsan a binalbaliwan ni Banatao ti turongen ti personal computer. Isu ket nangaramid ti immuna a system logic chip set para iti PC-AT a computer model ti IBM. Sakbay daytoy nga interbensionna, dadakkel ken napusek iti ginasut nga indibidual a chip dagiti computer. Sineksek ni Banatao dayta a kompleksidad ket nagaramid kadagiti makina a naparpardas, babbabassit, ken nalaklaka a mabaelan a gatangen,

Nasional

Petision ni Manases Carpio kontra iti kaso nga impeachment ni VP Duterte, inlaksid ti korte

Pinasarunuanna dayta babaen ti panangimbentona iti graphics accelerator chip, nga inyakarna ti “utek” ti computer visuals iti sabali ken nakasina nga espasio. Kada mangiparang ti maysa a high-definition image ti maysa nga screen ita, gapu dayta kadagiti immuna nga startup ni Banatao: ti Mostron ken Chips and Technologies. Ken ti S3 Graphics.

Iti laksid ti balligina—agraman ti panaglakona kadagiti kompania kadagiti higante a korporasion a kas iti Intel—nagtalinaed latta ni Banatao a maysa a “hardware guy." Maysa isuna nga inheniero a nagbalikas babaen ti napasnek ken kritikal a panagpanunot. Masansan nga idaydayawna ti balligina iti edukasion a Jesuita a nasakdona iti Ateneo de Tuguegarao University of Siant Louis itan) iti Tuguegarao, Cagayan a nagbasaanna iti sekondaria, a ditoy a nasursurona a ti math ken science ket saan laeng a kas subjects no di ket kas ramit para iti panagbiag.

Kadagiti naud-udi a tawtawenna, inyalis ni Banatao ti pokusna manipud iti panagaramid kadagiti chips nga agturong iti panangbangon kadagiti institusion a mangtulong iti pagbiagan ken pagimbagan ti tattao. Babaen ti Tallwood Venture Capital ken ti Philippine Development Foundation (PhilDev), insublina nga imbukbokna ti kinabaknangna iti bukodna a pagilian. Saan nga interesado iti simple laeng a charity wenno panagtulong; kayatna ti mangpataud iti panagbalbaliw ti panagpampanunot. Naglatak iti panangiganetgetna iti ad-adda pay a pinget ket regget iti inhenieria ti Filipinas, a mamati a world-class ti talento dagiti Filipino ngem kasapulan ti ad-adda a competitive environment apno pudpudno a dumur-as. (MANILA BULLETIN)