(Immuna a naipablaak iti Bannawag manipud Pebrero 18, 2013 a bilang.)
NOBELA: Saan a Rosas Amin Nga Ayat, Maria Emmanuelle (4)
SAAN laeng a namnaminsan a nangngegko a kamarmaris ti rosas ni ayat. Awan dumana iti napalawlawanka kadagiti apagukrad a rosas iti kanito a seknannaka daytoy. Awan ti umasping iti kinapintas wenno kinaraniag ti lubong.
Ni ayat kano ti kaimnasan nga insagut ti Namarsua iti tao ti saanna nga imbabawi idi aglabsing da Adan ken Eva kadagiti bilin kadagitoy sadi Eden. Kasta ti bunga-ti-bibig dagiti romantiko.
Idi damo, kasta met ti pammatik. Awan ti saan a parmeken ni ayat. Ti ayat ti kasagraduan a bileg nga inted ti Dios kadagiti amin a pinarsuana. Nabilbileg kano daytoy ngem iti patay, kas kinuna ti maysa a pilosopo. Omnia vincit amor. No ikkatem ni ayat, kas kinuna ti maysa a managpanunot, agbalin kas sementerio ti lubong. Iti ayat, nasantuan amin a panagbasol.
Ngem idi maam-ammok, ken agdatonak ken ni Maria Emmanuelle, natakuatak a biddut gayam dayta a panangipapan.
Saan a bin-ig a rosas ni ayat. No apay, agsipud ta manglaylay met ti rosas, kas iti ayat. Pagaayat ni ayat ti agtinnag a lua. Kas kaadu dagiti sigay iti kadaratan ti pait a gubuayen ni ayat.
Kas ken ni Maria Emmanuelle, ti babai a naminsan nagbalin a rosas iti minuyongan ti barukongko.
* * *
A, Maria Emmanuelle. Iti panagkitak, pagwadan iti kinaemma ni Maria Emmanuelle. Ket dayta a kinaemma, kasla adda ikutna a situtulbek a palimed nga agur-uray a duktalan.
Saan a ni Maria Emmanuelle ti umuna nga ayatko. Sakbay a naam-ammok, makuna metten a naaddaanakon iti padas iti sakbibi ti dadduma a dayag. Dagiti dadduma, maibilang a crush. Adda met dagiti one-night stand laeng. Passing fancy. Adda pay dagiti impagarupko a pudpudno ngem infatuation laeng gayam. Pannakakayaw. Kaarngida dagiti pupurosen a sampaga nga awan sumken a panangilala ken panangay-ay no kasta nga ibelleng iti igid ti dana kalpasanda a manglaylay.
Kasta met a napadasak ti nagessem laeng iti good time, agsapul iti bara ti bagi ti babai ngem kalpasan dayta, awanen ti ania man a marikna a panangilala. Gartem, saan nga ayat, kas pagsasao.
Iti sabali a pannao, saanak metten nga agdadamo iti daytoy a tay-ak sakbay a nagam-ammokami ken Maria Emmanuelle. Saanen nga agatsinuso ti sang-awko. No mannakigubat koma, natadtadakon iti sugat, manipud iti ulo agingga iti dapan. Kasta ti irayray-awko iti bagik no kayatko a pasakawan.
Kayat pay a sawen dayta, saan a ni Maria Emmanuelle ti umuna a babai iti biagko. Ngem isu ti umuna a babai a nangibati kaniak iti nauneg a kaipapanan ni ayat.
* * *
Addaakon iti maikatlo a tawen iti unibersidad idi agtugmok dagiti dalanmi ken Maria Emmanuelle. Apagsagpat a duapulo ti tawenko.
Iti maysa nga unibersidad iti university belt ti sumsumrekak. Inrugik ti kurso a Bachelor of Arts, major in political science.
Saan a siak ti akinnakem iti daytoy a kurso no di ket ti dakkelko a lalaki. Politiko a tao ngamin ni amang. Nalabit, no saan a nababa ti nagun-odna nga adal (elementaria laeng ti naileppasna gapu iti rigat), nagbalin koma met a dakkel a politiko idiay ilimi. Daytoy a kurso ti pinairugina kaniak iti kolehio. Dakkel ti panangipagarupko a kayatnak nga agbalin nga abogado iti masakbayan. Inton abogadoakon, kabalinakto metten ti agbalin a politiko.
Ngem saan nga abogasia ti kayatko a kurso. Awan ti essemko iti politika. Kayatko ti agbalin a piloto. Nupay kasta, impalunipinko pay laeng dayta. Inkeddengko a pagustuan ti kayat ni amang. Kas imbutbutengna kaniak, agsardengakon nga agbasa no diak umayon iti kayatna. Agtalinaedak laengen a mannalon a kas kenkuana, wenno sastre a kas ken ni inang.
Kadagiti immun-una a tawen, pinilik ti agsapa nga iseserrek iti eskuela. Alas siete iti bigat ti serrekko, alas dose met iti aldaw ti leppasko. Iti maysa nga ikitko, ni Tia Caring, inauna a kabsat ni inang, iti distrito ti Murphy, Quezon City, ti nagkaseraak. Adda welding ken auto repair shop ni Tio Tante, ti asawa ni Tia Caring, a mabalin nga ibilang a nagballigi metten ken saanen a maaw-awanan iiti parokiano. Ni Tia Caring, adda binangonna a tailoring shop iti sirok ti up-upaanda a panakkelen nga apartment nga isu ti pagkaseraak. Gapu ta asidegkami kadagiti kampo-militar—ti Kampo Aguinaldo ken ti Kampo Crame—kaaduan kadagiti parokiano ti tailoring shop ti soldado ken dagiti pamiliada.
Adda uppat nga agdadait nga empleado ni Tia Caring, dua a lallaki ken dua a babbai. Sumrekda iti alas nuebe iti agsapa, masansan nga agpatinggada iti alas dose iti rabii gapu iti kaburnok dagiti awatda a daiten. Saan nga inaldawan ti panangsueldo kadakuada ni Tia Caring, kada pedaso kas maibatay iti malpasda a madait iti maysa nga aldaw. Day-off-da ti Domingo nupay adda latta met dagiti sumrek kadakuada itoy nga aldaw.
Masansan nga iti tailoring shop ni Tia Caring ti istambayko. Makipatpatang kadagiti parokiano. Adda sumagmamano a soldado ti nagayyemko. No dadduma met, tumultulongak nga agdait.
Pamilia dagiti sastre dagiti kakabagianmi iti biang ti dakkelko a babai. Uray ni inang, nagturpos met iti kinamodista. Kinapudnona, daytoy ti propesionda idiay Candon nga ilimi. Addaak pay laeng iti haiskul, ammokon ti agtabas ken agdait iti polo, barong ken pantalon. Nakasursuroak iti masansan a panangtultulongko ken ni inang iti sastreriana. Kas namnamaen, manipud pay kaaddak iti sekundaria, siakon ti agtabtabas ken agdadait kadagiti unipormek iti eskuela a polo ken pantalon. Gapu iti daytoy, makuna nga ammok ti klase ti dait ti kawes a maibagay kaniak, ammok dagiti tela a maibagay iti napusiaw a kayumanggi a maris ti kudilko.
Ngem dimteng ti panawen a kinasulitko ti agriing a masapa. Makapasadut a pudno ti agdigos iti agsapa, aglalo no makiin-innagawka iti danum kadagiti kakaarruba.
Gapu iti daytoy, inkeddengko nga umakarak iti klase a para malem. Sumrekak iti ala una, agawidak iti alas siete iti sardam.
Iti dayta a yaakarko iti oras ti serrekko iti unibersidad a naam-amok ni Maria Emmanuelle.
* * *
Pamestisaen ni Maria Emmanuelle. Pamudawen ken panuntundirisen ti agongna. Nabiag dagiti nangisit a matana, naingpis dagiti bibigna ken kasla eskuilado ti ngipenna. Apagsaplak iti abaga ti natayengteng a nangisit a buokna a maibagay iti nalap-it a bagina. Aaprosan ti lengngesna, muldotan dagiti takiagna. Kas masansan a kuna dagiti sutil, no napuskol dagiti sirawsiraw iti ig-igid dagiti tambak, naburburnok pay dagitoy iti ngarab ti annayangan. Agtayag iti agarup a lima kadapan ken uppat ket kagudua a pulgada, nataytayagak iti apagsurok a maysa a pulgada.
Dandani agkaklasekami iti dandani amin nga asignatura ken Maria Emmanuelle. Nupay kasta, nangted kaniak iti nauneg a burburtia ti apeliedona. Maria Emmanuelle McTickle ti sibubukel a naganna.
Iti iseserrekko iti klase iti malem, nakaklaseak manen ni Ferdie Manzano iti sumagmamano nga asignatura. Sigud nga agkaklasekami ken Ferdie iti umuna a tawenmi iti unibersidad ngem immakar daytoy iti para malem kalpasan ti umuna a semestre. Nagbirok iti trabaho, nagbalin a self-supporting student. Nakastrek iti maysa a messengerial service company iti Makati iti aldaw, sumrek nga agbasa iti rabii.
“Foreigner siguro ni Maria Emmanuelle, ania, pards?” inkissiimko ken ni Ferdie.
“Nalabit,” intung-ed ni Ferdie. “No pudno ‘ta kunam, simmurot siguro iti citizenship ti father-na, Ad-adda ti pammatik a ti amana ti foreigner. Ti mother-na siguro ti Filipina. Sa iti panagkunak, no saan nga Irish, Scot, no di man Englishman, ti amana.”
“Pagkunaam?”
“Kasta a talaga ti apeliedoda,” kinuna daytoy. “Kitaem dagiti taga-Amerika. No kasta nga adda Mc wenno Mac iti pangrugian dagiti apeliedoda, Irish wenno Scot wenno Englishman ti kapuonanda. Naggapu ti pulida idiay Ireland, Scotland wenno England.”
“Apay a kasta?”
“Agurayka man, p’re.” Manutsutil ti isem ni Ferdie. “’Yanmo kadi idi adalentayo ti English Literature iti English I01? Nakaturogka?”
“Nabartekak,” kinunak.
Kinatawaanna ti angawko. “Anak, sagibo wenno kaputotan ti kayat a sawen ti Mc wenno Mac,” inlawlawagna. “Kas pagarigan, ti apeliedo a MacArthur. Kayat a sawen dayta, anak wenno sagibo wenno putot ni Arthur.”
“No kasta, anak ti maysa nga agnagan iti Tickle ti kayat a sawen ti apeliedo ni Maria Emmanuelle?”
“Dakel ti pammatik a kasta.”
“Ammom, napintas ni Miss McTickle, p’re,” kinunak.
“Pagkunaam? “
“She tickles my heart.”
Imlek ni Ferdie.
“Dati kadi nga am-ammom?”
“Saan,” kinuna ti gayyemko. “Ditoy laeng a makasarsaritak sagpaminsan. Apay?”
“Awan,” kinunak. “Madmadlawko laeng a panay ti panagsarsaritayo no nakatugawkayo. Kunak no nabayagen nga am-ammom.”
Agkaabay dagiti tugaw da Ferdie ken Maria Emmanuelle iti uneg ti klase. Alphabetically arranged dagiti tugawmi. Agpada a mangrugi iti M dagiti apeliedoda.
Pinabaringringannak a kinita ni Ferdie. “Addan sa ketdi panggepmo, aya, p’re?”
Napaisemak. “Iti maysa a chick a kas ken ni Maria Emmanuelle,” kinunak, “tanga ti lalaki a di agessem kenkuana.”
“Kayatmo a sawen, tangaak met?”
Nagkatawaak. “Sika ti nagkuna iti dayta, saan a siak,” kinunak. “Ngem ti masiguradok, saanak a tanga.”
(Adda tuloyna)
