(MAIKA-10 A PASET)
MANIPUD idi kasaonak iti nalapat ni Maria Emmanuelle a nangiparupaanna kaniak a dinak kabalinan nga ayaten, nagbalinen a kamarmaris ti dapo ti aglawlawko. Naangrag ti amin, awan ti makitak a nalangto. Kasla addaak iti katengngaan ti desierto, agkatangkatang, awan ti masnop a pagturongak.
Adda dagiti gundaway a nakamalangaak, awan ti panunotko iti ‘yanko, uray iti uneg ti klase. Kanayon a kasla maimaymayengak. Kastoy gayam ti rikna ti mapaay, masansan a kunkunak iti bagik. Awan dumana iti paltat a napat-ilan ti ulona.
Nadlaw ni Ferdie ti mapaspasamakko. Saan a nailaksid kenkuana ti panagbalbaliwko. Gapu itoy, kinasaritanak iti nalapat. Nagsanamtek idi maammuanna a ni Maria Emmanuelle ti kagagapu ti amin.
NOBELA: Bastardo (5)
“Kasta nga agpayso. Imparupana a dinak kano mabalin nga ayaten,” napnuan pait ti timekko. “Dina met ngarud ibaga no apay.”
“Isu nga agkaskastaka ita?”
“Ania koma ngarud ti aramidek?” insennaayko. “Katawaak ti panangpaayna kaniak?”
“Adda koma pay ngarud sabali a maaramidam, aber? Ti masugatan, nasken nga agpaut-ot. Ket ibturanna dayta nga ut-ot.”
“Diak ngarud sa maibturan, pards.”
Binagbagaannak. “Sika met,” kinunana kaniak. “Di met masansan nga ibagbagam kaniak nga adda metten dagiti immun-una ken ni Marielle nga inayatmo? No pudno, apay itan a kastoyka a kasla ubing a natippay ti tinapayna? Dimo ibaga kaniak ita a bola amin dagidi nga imbagbagam? Dimo ibaga kaniak nga ita laeng nga agayatka iti maysa a babai? Saanko a patien!”
“Agpayso, sakbay ni Maria Emmanuelle,” kinunak, “adda metten sumagmamano a babbai nga inayatko. Ngem ita laeng a makariknaak iti kastoy, pards. Sabali a talaga ni Maria Emmanuelle. Sabali ni Emma kadagiti amin a babbai nga inay-ayatko!”
Kinantiawannak ni Ferdie. “Kas ‘tay kunadan, inyalis ni Marielle ti alipusposmo. Ken amangan no saan lang nga alipuspos... baka pati dagti tiltillayonmo, inyalisna iti mugingmo!” Inarikapna ti mugingko. “Ngem awan met, sika. Awan ti maarikapko, ne!”
Namrayak ti immisem iti napait.
Idi kuan, nagserioso ni Ferdie. “Panagkunak, nasaysayaat nga adayo para kenka no akuemon ti kinapudno.”
“Ania a kinapudno?”
“Ti kinuna ni Marielle a dinaka mabalin nga ipateg.”
“Nasakit ngarud, pards.”
“Nalabit, pudno a saan a sika ti lalaki a para ken ni Marielle,” kinunana. “No pudno a dinaka kayat, ania koma ti maaramidanta?”
Saanak a nakatagari.
“Kasayaatan, iti panagkunak,” intuloyna, “agaremka laengen iti sabali.” Nagkatawa manen. “Makitam, apaman a makakitaka iti sabali, malipatam metten ni Marielle.”
SINERIOSOK ti kinuna ni Ferdie, nupay ammok nga angawna laeng dayta. Pinadasko ti nagayat kadagiti sabali a dayag. Immuna ni Valerie, ti kaarrubami a balasang iti Murphy.
Agtawen ni Valerie—wenno Valeriana—iti sangapulo ket walo. Kas kaniak, estudiante ni Valerie iti kolehio. Isu ti maikadua iti innem nga agkakabsat, adda karinderia dagiti dadakkelna iti sanguanan ti balayda. Kaduana ti inana ken dua a kakabsatna a babbai a mangimaton iti karinderia iti agsapa, sumrek ni Valerie iti eskuela iti malem.
Ilokana ni Valerie. Taga-Cagayan ti inana, ni Nana Valenciana, idinto ta taga-La Union ni Tata Valentin, ti amana. Isu met la a mangrugi iti letra “V” amin a nagan dagiti innem nga annakda, nakunak iti nakemko. Valerio, Vera. Vener. Vicente. Virginia...
Kas pannaritana, iti siudad a nagsarak dagiti dadakkelna. Ditoy metten a binangon dagitoy ti pamiliada. Ngem nupay patneng nga Ilokana iti dara, makaawat iti sangkabassit ngem saan a makapagsao ni Valerie iti Ilokano. Ad-adda a Tagalog ti pagsasaoda iti balayda.
Nupay kayumanggi a gagangay iti maysa nga Ilokana, adda pamuyaan ni Valeriana. Daytay libnos a mabalin nga ilabas iti plasa, kas pagsasao dagiti sutil. Naemma nga agtigtignay. Saan a galawgaw, naem-em no umisem. Adda bugbugtong a kallid iti kanawan a pingpingna. Agarup nga agkatkatayagkami. No adda man pilawek, medio naingpis ti barukongna.
Kas daytay pagsasao ni Ferdie Manzano: narigat a biagen dagiti kas ken ni Valerie dagiti agbalinto nga annakna. Masapul ti katulongan a baka wenno nuang a mangpasuso kadagitoy.
Adu dagiti agduyos ken ni Valerie. Napaneknekak dayta idi masansanen nga agistambayak iti karinderiada. Kaaduan kadagitoy ti trabahador wenno obrero kadagiti shop, bodega wenno konstruksion iti aglawlaw, ken soldado, nupay adda latta met dagiti kas kaniak nga agad-adal iti unibersidad wenno nagturposen iti kurso.
Gapu ta kaarruba, saan a nakakaskasdaaw no agkapatangan da Tia Caring ken Aling Valenciana—wenno Sianang. Panagkunak, dayta ti gapuna no apay a saan unay nga estrikto dagiti dadakkelna kaniak. Kadagiti tignayda, mabasak nga umanamongda iti panagdatonko iti anakda.
Nalabit, gapu kadagitoy, sinungbatannak ni Valerie kalpasan laeng ti sumagmamano nga aldaw a panagdatonko.
Ngem naipanurok ti kinaemma—ad-adda a patiek a kinasuplada—ni Valerie. Masagidko laeng ti kikitna, napalalon ti kulagtitna. Kasta met no atibayek nga umuli iti bus wenno bumaba iti agdan ti MRT, iwadagna ti imak wenno dakulapko no gandatek nga atibayen iti braso wenno no iggamak ti sikona. Makariknaak iti panagbain no kasta ti mapasamak, nangruna no madlawko a mulmulenglengandakami dagiti tao iti aglawlawmi. Umisem pay iti manglalais dagiti dadduma.
Naminsan, inawisko nga agbuyakami iti sine. Kinunana a nasken nga ipakadak kadagiti dadakkelna, nga isu ti inaramidko.
Pinalubosan dagitoy ni Valerie. Dayta ti nangpaneknek nga umanamong dagitoy iti relasionmi iti anakda.
Aldaw ti Domingo ti tulagmi nga agbuya iti sine. Dimmagaskami iti simbaan iti Ortigas sakbay a nagpa-Makati-kami. Sakbay a simrekkami iti sine, inawisko nga agmeriendakami nga umuna.
Pelikula a Tagalog ti kayat a buyaen ni Valerie. Corny dayta, inkeddengko. Saanak nga agbuybuya iti pelikula a Tagalog. Saan met nga amin, ngem kaaduan ti eksena dagitoy a pelikula, no saan nga agsalasala dagiti artista, masansan a mangmangan wenno agburburang-it iti katatabbuga.
Ngem napetteng ni Valerie. No saan kano a pelikula a Tagalog ti buyaenmi, nasaysayaat laengen no agawidkami.
Ania pay, napilitanak nga umannugot iti kayatna. Idi gandatek a kibinen idi sumrekkami iti pagsinean, inwagdagna ti imak. Nakita daytoy ti maysa nga usherette, nakitak nga inlinged daytoy ti panagayek-ekna.
Dahan-dahan po, sir, inkantiaw pay ti usherette idi maitulodnakami iti maysa a suli ti balcony. Matapang yata itong kasama n’yo. Hindi siya sanay na may kasama sa dilim!
Pakialamera! kunak koma ngem natipdak. Ania koma ti bibiangmo?
Ngem annugotek a nabainanak.
Ngem uray idi makatugawkamin, kasla maidennes iti budobudo no kasta a masagidko ti takiagna. Gapu iti daytoy, namrayak ti nagdalikepkep.
Ngem saan a sumrek iti ulok ti pelikula. Ad-adda a kumurkurikor iti utekko ti kinaatap ni Valerie. Apay pay laeng a simmurot kaniak nga agbuya iti sine no dina met kayat a masagid uray ti muldotna? Apay pay laeng nga inaklonnak no awan met gayam ti panagtalekna kaniak?
Mariknak a main-insulto ti kinalalakik iti ar-aramiden kaniak ni Valerie. Daytoy ngata ti nangdurog kaniak tapno agtignayak. Kellaat, sinallabayko. Idi aggulagol, kellaat a tiniliwko ti timidna a pinatangad. Sakbay a makapagkedked, inagkakon. Kayatna ti aggulagol ngem natibker dagiti takiagko. Idi makalapsut, nanalpiit ti dakulapna iti kanigid a pingpingko. Ket sakbay a matengngelko, nakatakderen daytoy a nagdardaras a rimmuar.
Inapirasko ti nagdissuan ti dakulapna. Natimudko a nagayek-ek ti nakatugaw a lalaki nga adda iti sumaruno a linia dagiti tugaw a mangkitkita kaniak iti aragaag a kasipngetan.
“Masakit ba, p’re?” inkantiaw daytoy.
Kayatko nga arrabisen ti lalaki ngem nakapagteppelak. Tapno saankon a matutopan, timmakderakon. Rimmuarak.
Iti ruar, nakapagkaradapen ti sipnget kas ipasimudaag dagiti silaw dagiti pasdek ken anunsio iti aglawlaw. Nabara ti sang-aw ti siudad. Napasarungaddengak idi makitak ni Valerie nga adda iti igid ti kalsada, pasaray amlidanna dagiti matana.
Ammok a nakitanak ni Valerie. Ngem saanko nga inasitgan. Idi adda lumabas a dyip a para pasahero, limmuganakon.
(Maituloyto)
