July 16, 2026

Home LITERATURA Nobela

NOBELA: Saan a Rosas Amin nga Ayat, Maria Emmanuelle (13)

Ni REYNALDO A. DUQUE

(MAIKA-13 A PASET)

SINABATDAKAMI da Rachelle ken dagiti kakaduami nga ekskursionista, kasta met dagiti kakadua da Tina, iti itatakdangmi.

“Apay?” impasungad ni Rachelle. “Ania ti napasamak?”

Ni Isang ti nangisalaysay.  Nagbetted ti  saka ni Tina bayat ti panaglangoylangoyna a saan a nakakapet iti lebleb ti balsa.  Nakainum iti adu a danum idi maarinebneb.

Nobela

NOBELA: Bastardo (11)

“Napanan ngamin ti life guard?” adda nakalagip a nagkuna.

“Wen, aya?”

Pinaayaban  ni Rachelle ti life guard ti resort.  “Apay nga awanka iti puestom?” makaunget ti timekna. “Napnapanam?”

Nakudkod ti life guard a lalaki, agtawen ngata iti agarup tallopulo, ti teltelna. “Kua ngamin, ma’am,” inkalinteganna, “addaak itay idiay CR. Nairana a nagbisaleg ti tianko...”

“Pannakairanranana met, ania?” sarkastiko ti timek ni Rachelle.

“Agpayso, ma’am. Adda LBM-ko—“

“Agsaritatanto iti nalapat no madamdama!”

Inyawis ni Rachelle ti ititipon da Tina kadakami iti yanmi a cottage.  Nagbanag a nasinged ti panaglangen dagiti dua a grupo idi agangay.  Kinantaan ti grupo da Tina ni Rachelle iti “Happy Birthday.”

Happy, happy, happy birthday

Sa iyo ang inumin, sa iyo ang pulutan

Happy, happy, happy birthday

Sana’y malasing mo kami....

Nagpalukat ni Rachelle  kadagiti serbesa. Beer in cans. In-toast-mi ti panangbendision kenkuana ti Apo iti daytoy nga aldaw ti kasangayna.

“Kiss! Kiss!” inkantiawmi.

“Asino ti mang-kiss?”

“E, di ‘yong monkey niya!” inggarikgik dagiti babbai.

“Ne, saan a problema dayta!” insengngat ni Ferdie. “Nasam-it ti mangagek iti maysa a kas ken ni Rachelle… uray no monkey ti pangibilanganda kenka. I don’t mind being called a monkey, basta mangagek ken ni Rachelle ti gapuna!”

“Ngek!” ingguyab ni Rachelle. “Anong kiss-kiss? Ikiskis mo’ng nguso mo sa semento!” Pinabaringringan daytoy a kinita ni Ferdie. Sa nagmalanga. “On second thought, p’wede na rin…”

“O, ano pa’ng ginagawa mo?” inkantiaw dagiti babbai ken ni Ferdie. “Gundawayamon, loko! Dika agpampamayan no bassit ti kilabban, ala!”

“Saanak a loko,” kinuna ni Ferdie.

“’Ba, loko laeng ti kayat ni Rachelle a makaagek kenkuana!” impallilit dagiti babbai.

Pinagkiskis ni Ferdie dagiti dakulapna. “Sa wakas, makagaganti rin ako,” kinunana. “Nasakit pay laeng agingga ita ti keddelmo iti bakrangko itay, Rachelle!”

Indiaya ni Rachelle ti kanigid a pingpingna. Saan met a nagpampamayan ni Ferdie. Inagkanna ni Rachelle. Pinalakpakan ida dagiti kaduami.

“Apay a ti kanigid a pingpingmo ti pinaagkam, bruha?” dinamag ti maysa.

“Adda iti kanigid ti puso,” kinuna ni Rachelle.

“Ay, Ferdie, kasangayko inton bigat!” insutil ti maysa a babai. “Mabalinmon nga i-advance ti kiss-mo kaniak!”

“Uray siak met!”

Bimtak ti ikkis, riaw ken katkatawa dagiti kaduami. Game latta met ni Ferdie. “Saan a dua iti mikol ti agekko, girls,” kinunana. “Mapili laeng dagiti agkak. No umagekak, adda kakuykuyogna a panangipateg ken panagdayaw. Diak kayat nga agbalin a just-just ti dayaw ti agekko wenno agbalin a very cheap ti pammategko.”

Nupay kasta, iti laksid ti kinaragsak ti grupo,  nadlawko a kasla saan pay unay a naungaran ni Tina. Nakaabigay iti akaba a tualia, nagtalinaed a nakatugaw nga agmaymaysa iti yan ti lamisaan nga adda iti ampir ti barandilias a tumannawag iti taaw. Masansan a taliawenna ti pakabuklan ti taaw. Ammok a di pay nagnadnad ti marikriknana nga aliaw iti dandanina pannakalmes.

Inasitgak. Nagtugawak iti bangko iti ballasiwna. Inisemannak idi mabigbignak. Nakitak a panglusiawen pay laeng, kas ipasimudaag dagiti bibigna. Saan pay a nagsubli ti naan-anay a simbeng ti nakemna.

“Komusta ka na?” dinamagko.

“Agkullayawak man  no malagipko ti napasamak kaniak,” inyakona. Inkarigatanna ti umisem. Binabasana dagiti bibigna. “Kunak no kanibusanak itayen. Kunak no pumudnon daydiay ibagbagada kaniak.”

“Daydiay kinunam itay a signosmo ti danum?”

Nagtung-ed. “Kinuna ti mammadles a no saanak nga agan-annad, danum  kano ti pakatayak…”

“Mamatika iti kakasta?”

“Dati, saan,” bangbangir ti isem ni Tina. “Ngem iti napasamak itay...”

“Saan a Dios ti mammadles tapno maibagana ti ania man a mapasamak ti asino man iti masakbayan,”  kinunak. “Ammom, saanak a managbasa iti Biblia ngem uray ni Jesus Christ, inakona nga awan kenkuana ti bileg a mangipartaan iti yaay ti kanibusanan. Umay daytoy a kas mannanakaw iti ania man a kanito, uray kano iti kangitingitan ti rabii...”

“Bagaymo ti agbalin a pastor,” inyisem ni Tina. “Siguro, dati a seminaristaka, ‘nia?”

“Apay, corny kadi dagiti jokes-ko?”

“Ania a corny?”

“Kakornian kano, no di man kabeberdian, ti jokes dagiti ma-kickout a seminarista. Kasta met a diak pinatulan ti bakla a maysa kadagiti instructor-ko iti teolohia.”

“Talaga?”

Nagkatawaak. “Saan,” kinunak. “Joke only. Kinapudnona, diak pay ammo no ania ti langa ti maysa a seminario. No adda man ammok maipapan iti Biblia, agsipud ta Biblia laeng, malaksid iti magasin a Bannawag, ti nariingak a basaen iti uneg ti balaymi idiay Ilokos. Ken... no pastorak man, siak daydiay pastor nga awan ti karnerona. No adda man, bin-ig a nangisit.”

“Apay met a nangisit?”

“Saanen a kasapulan dagiti puraw a karnero ti maysa a pastor. Nasingpetdan. Dagiti laeng nangisit ti makasapul. Isuda dagiti salbahe...”

“Siak... isu daydiay nangisit...  daydiay salbahe, kasta?”

“Saan met,” kinunak. “Sika laeng daydiay puraw a kalding nga awan sarana.”

Nagdanggaykami a nagkatawa. Tinapikko ti rabaw ti kanawan a dakulapna.  ”Adda kayatko nga ibaga kenka.”

“Ania?”

“Uray nabessagka, napintaska latta.”

“Hmpt!” Naglibbi. “Bolbolaennakon iti dayta!”

Nagkatawaak. “Kayatko laeng a maray-awka tapno maiwagsakmo ti  kintayegmo.”

“Uray nabessagka, napintaska latta.”

“Hmpt!” Naglibbi. “Bolbolaennakon iti dayta!”

Nagkatawaak. “Kayatko laeng a maray-awka tapno maiwagsakmo ti  kintayegmo.”

 

IMMUNA a nagpakada da Tina nga agawid. Pasado alas kuatro iti malem. Ngem sakbay a nagluganda iti intugotda a van (kas inkissiim ni Isang, lugan ni Tina), nagsinnukatkami iti numero ti cell phone.  

“See you, “ imperreng  ni Tina kaniak. Binesobesonak. “Don’t hesitate to call me.”

“Sure!” inyisemko met. “I’ll call you.”

Nakaruaren ti van iti resort ngem isursurotko pay laeng ti panagkitak.

Immasideg ni Ferdie. Kinissiimannak. “Napintas ni Tina, ‘nia?”

Nagtung-edak. “Napintas met,” kinunak.

“Mabalbalinen.”

“Ania a mabalbalin?”

Imlek ni Ferdie. “Mabalbalinen a pangagas iti apges ti napasaktan a puso!” inkidagna.

Saanak a nagtagari. Ngem iti panagriknak, kasla nagriing dagiti matmaturog a kappi iti pispisko iti dayta a kinuna ni Ferdie. Apay koma a saan, aber?

Iti langa ni Tina, adayo unayen ni Valeriana. Saan pay a nangisit dagiti sikona a kas kaniak.

 

NGEM  saan a siak ti immawag ken ni Tina; ni Tina ti immawag kaniak. Agsapa daydiay ti Sabado, addaak a pasalsali  iti talier ni Tio Tante idi aguni ti cell phone-ko. Voice call.

“Hello.”

“Hi! Ni Tina—you called me Tina—daytoy.  Daydiay dandani nalmes idiay Nasugbu ngem inalawmo,” nagkatawa. “Remember me?”

“Of course naman,” kinunak.

“What do I call you... Romeo or Ardi? “

“No ania ti birngasko nga asideg dita pusom,” impatiray-okko, “isu ti yawagmo kaniak.”

Naggarikgik. “I prefer to call you Ardi....”

“Suit yourself. Komusta ka na?”

“Okey naman. ‘Nia ti ar-aramidem?”

“Awan. Pasalsali laeng iti talier ti maysa nga uncle-ko ditoy Murphy.”

“Ne, napintas a past time dayta. Pasalsali!”

Naggiddankami a nagkatawa.

“No kasta, saanka a busy ita?”

“Medio. Apay?”

“Wala lang.” Nagkatawa ni Tina. “Wala lang akong magawa, ngem itay makitak ti number-mo iti phonebook-ko, napanunotka nga awagan.”

“’Yanmo ita? “

“Sa bahay, e,” kinunana. “Madamdama pay ti klasek.” Imbagana ti nagan ti maysa a nalatak nga unibersidad iti Taft Avenue.

Napanunotko a sutilen. “Okey ka...”

“Anong okey?”

“Awan ti maaramidam, isu nga inawagannak. Ita pay laeng, panakip-butas na ako. Hindi pa man ako—“

“Hindi, ‘oy!” Nagayek-ek ni Tina. “Saanko a mauray a tumawagka, isu a siakon ti timmawag. Korni, ania? No asino ti babai, isu pay ti umuna nga umawag..”

Napaisemak. “Sorry.”

“’Nia nga oras ti serrekmo?”

“Ala una agingga iti alas sais iti sardam.”

“Agpadpada gayam ti iskediulta!” kinunana. “Well, adda koma request-ko kenka.”

“Ania?”

“Kayatko ti aglakwatsa kalpasan ti klase,” kinunana. “P’wede bang sunduin mo ako rito sa school mamaya?”

Naarikapko ti petakak. Adda pay met bassit nagyanna. Adda nagbayad kaniak a pito a  parokianok a soldado iti pinadaitda a pantalon itoy napalabas a dua nga aldaw.

“Sige,” kinunak. “Ania nga oras?”

“After classes…”

“Okey.”

Imbaga ni Tina ti maysa a refreshment parlor iti sumsumrekanna nga unibersidad.

“See you...” kinunak.

(Maituloyto)