Immuna a naipablaak iti Bannawag iti Septiembre 14, 1959; sa iti Septiembre 11, 2017 a bilang ti Bannawag.
Sarita ni CRISOSTOMO M. ILUSTRE
NO maisar-ongka ditoy purokmi, masdaawka ngata no maammuam a dandani manokmi amin dagiti makitam nga agkarkaraykay iti arubayan wenno dagiti agkikinnamatan iti kalsada. Mabalin nga ibaybayagmo met ngatan ti makisarsarita (no ditoy balay ti umayam) tapno maranaam ti pangngaldaw. Bareng, kunam no ipartiandaka. Saanto a masaaw ti panagal-alimonmo ta pudno a managsangaili ni tatang. Kabayatan ti pannakisarsaritam kenkuana wenno iti asino man kadakami a rinantam, umarikiak, agtatarayen dagiti manok ta itiltiliwandakan iti isaang iti pariok. Umisemka ngata iti nalimed. Agragsakka. Ngem dimo kunaen a siksika laeng ti agragrag-o ti unegna, ti agkulkulibagtong ti tiaanna. Nakarkaro pay kaniak. Rabakem kadi ket ita man laengen ti pannakaramanmi iti manok!
Pudno a naruay ti manokmi. Ngem nasayaaten no makaramankami iti maminsan iti uneg ti tallo a bulan. Saan met ketdi a pammabalaw wenno panangibuyboy, ngem nairut ti gemgem ni tatang no dagiti tarakenmi a manok ti pagsasaritaan. “Nasayaat la nga ilakoyon tapno adda pangalaanyo iti busbosenyo,” masansan a sawenna no idagadagmi ti panangpartimi met koma iti manok aglalo no binang-it la a tarong ti makitami a maidasar iti dulang. Sa laeng makaramankami iti nananam a lasag ti manok no adda mapagasatan a maatalan dagiti aglabas a lugan. No dadduma, aginnanakem met a pumarti ni tatang no maalimadamadna nga adda agwarwaras a sakit dagiti manok. ‘Bag ketdi ta dina partien dagiti nagbaladong! Masansan met nga ikarkararagko nga adda koma dumteng a sangailimi. Ngem uray pay kasta, saanakto pay laeng a mapnek. Ta masirib met ni tatang. Pakigiddanennakam’ a pakisanguen kadakuada. ‘Nia ngarud, mabainakto metten nga agkammet.
Ngem saan laeng a manok. Abstinensia, ultimo nga itlog. Sa laeng agsidakami no awan ti magatangda a daing wenno tariktik a balonenmi a mapan agbasa. Kasta met no makapessan dagiti pamusian. Ngem nasaysayaat koma met no agibbong dagiti itlog!
KLASIKO A SARITA: Naispal (3)
Nagangayanna, ti la ipakpakatko a pamuspusan tapno agsidakam laeng iti manok. Ilimedko a palsiitan dagiti manokmi. Pidutekto metten a dagdagusen no agkulkulaidagen ti pinalsiitak. Ipanko iti balay. Bassit laeng a panagartista, areglado manen!
“Nakitak idiay kakawayanan,” kunakto metten. Pinalsiitan ngata dagitay nagpasurong. (Wenno asino man a malagipko a tuduen.)
Ngem saan a natalged daytoy a pamuspusan. Ta agatapen ni tatang idi madlawna a kanayon met laengen a siak ti makaduktal kadagiti mapalsiitan a manok. Ken maysa pay, ad-adda a napasingkedan ti atapna idi impulongnak ti maysa a mannanao a kaarrubami. Nakitanakami ngamin daytoy idi pinaeskopetaak ken ni Ago ti maysa a manokmi. Uray koma met no saan laeng a ti patongko ti limmabanag. Manipud idin, no adda mapukaw wenno mapalsiitan a manokmi, siak latta ti mapabasol ken masanutan, basolko man wenno saan.
Inidiak dayta a pamuspusan. Nagpanunotak iti nasaysayaat. Ngem awan ti natinongko agingga idi nakasaritak ni Paran. Kataebko daytoy ken kapurokanmi met laeng. Adda ti balayda iti ballasiw ti waig iti nasursurong a paset.
“Nakapuykay gayam,” kinuna ni Paran. “Idiay balay, saanda nga ammo a pulos ti panglakagak.”
“Ania kadi ti pamay-am?”
Sipapasnekak a dimngeg iti imbagana. Pudno a narigat a masukalan ti panglakaganna. Nakananama pay.
“Agannadka la ketdi,” innayonna. “Kalpasanna, alaemto ti manok idiay ta lutuentanto.”
Nangkautak iti kilabban ket kinurkorak dagiti manok. Idi madlawko nga awan ti makasiput kaniak a mabalin nga agipulong, dinagdagusko a sineppeg ti maysa a pamusian a burik. Impanko iti sagumbi.
Inigpilak a nalaing ti manok. Inukapko ti sippitna. Intudokko ti dagum iti dilana. Pinamindua, pinamitlok. Addayta, timremen ti dara. Dandani pay nakabulos iti pigsana nga aggulagol. Insuatko pay iti namindua ti dagum sa binulosak ti manok.
Pinaliiwko ti manok iti nagmalem. Pudno ti kinuna ni Paran. Saanen a naganaygay ti manok. Di pay nagkaraykay!
(Adda tuloyna)
