July 21, 2026

Home LITERATURA Sarita

KLASIKO A SARITA: Hospital (1)

KLASIKO A SARITA: Hospital (1)

Sarita ni SAMUEL F. CORPUZ

(Napimpintas/ Salip iti Sarita ti Bannawag 1967)

Immuna a naipablaak iti Disiembre 18, 1967; sa iti Pebrero 26, 2018 a bilang ti Bannawag.

“DIOSKOOO! Hmmnnnph!”

Nagkidem ni Arsing. Isu la koman ti agsagaba. Napaut unayen ti panagpasikal ti asawana. Nagkabbeng dagiti ramay ni Betty iti baras ti katre. Agkalkalimduosan. Nakakidem a kagkagatenna ti akimbaba a bibigna.

Sarita

KLASIKO A SARITA: Rimat iti Kasipngetan (3)

“Ala, misis, yiddekmo!”

“Hmmnnnph!”

“Tulongam, Apo, ‘toy anakko...”

Nangrugi nga agpasikal ni Betty itay sardam. Dandanin maikasangapulo ket dua. Nagpaawagen ni Mrs. Aquino a komadrona iti ambulansia tapno maipan ni Betty iti ospital.

Immulog ni Arsing. Padaananna ti ambulansia. Nagtugaw iti kababaan a tukad ti agdan. Pinagakubna dagiti dakulapna ket nagdumog. Napatakder: dakes kano a serraan ti ruangan wenno agtugaw iti agdan no adda agpasngay.

“Arsiiinnng!” imkis ni Betty.

Simmaruno ti aweng ti ambulansia a kas man nangriing iti nailibay a daga.

Adda sangkabassit a gin-awa a narikna ni Arsing.

Inluganna ni Betty iti ambulansia. Simmurot ni Mrs. Aquino ken ni Nana Oyang nga ina ni Betty.

Nagbuelta ti ambulansia. Adda agririaw a nabartek iti nagkurosan, iti sirok ti naraniag a bombilia iti poste. Nagkayang a nangiwasawas iti atiddog ti tengngedna a botelia ket impukkawna: “Daytoy ti pangrugian ken pagpatinggaan! Ha! Ha! Haaa!”

Sipepegges ti ambulansia a nanglabas iti nabartek. Sinallukoban ti napuskol nga atipukpok ket inapputna ti ngiwat ken agongna.

Kasla layap dagiti bombilia kadagiti poste idi lumas-ud ti ambulansia iti aspaltado a kalsada. Iti abagatan, iti ruar ti Dragon Night Club, rimmuar dagiti agkibkibin a Filipina ken Amerikano. Nalailoda; agkatkatawada.

Nakalabas ti ambulansia iti ili. Simmirok kadagiti anniniwan dagiti kayo. Timpuar iti kurba ken iti rangtay ti napegges nga ayus ti sanga ti Karayan Magat. Simmang-at. Nagpakanawan; addaytan ti ospital iti turod.

Nagatibuor ti Lysol manipud iti dua a kadsaaran a pasdek a napintaan iti puraw ken napalawlawan iti adu a bombilia. Iti ruangan, nakamusiig dagiti dua nga estatua ti leon a napintaan met iti puraw. Iti likudanda, aglalaok dagiti sabong a nagukrad iti kasipngetan. Iti adayo bassit a sikigan, kasla atiddog a tulang ti puraw a palo ti wagayway. Sangapulo ket dua a katukad ti agdan a sementado nga umuli agingga iti ridaw ti ospital.

Manipud iti ridaw, inunorda ti panglawaen ken atiddog a pasilio. Iti nagkurosan dagiti pasilio, maysa a nars ti nangsabat kadakuada ket nagpaamiananda agingga iti Delivery Room— adda lalaki a pagna a pagna iti siled a kaarruba ti siled ni Betty.

Naguray ni Arsing iti yan dagiti nakaul-ulimek a tattao. Adda dua a babbalasang iti akindaya a suli, iti abay ti lallaki. Maraem ti langa ti lalaki a nakaamerikana iti asideg ni Arsing. Iti diding, natibong ti tanaktak ti dakkel ken kadaanan a relo.

Inasitgan ti lalaki a mangbambantay iti telepono ti bassit a lalaki a lumakayen ken pasgar ti buokna ken nakabado iti berde nga awanan kuelio a nakatakder iti suli. “Ambulansia idiay Del Pilar,” kinunana. “Balay 223.”

Nagtaray ti bassit a lalaki iti ridaw. Madamdama pay, immaweng manen ti ambulansia. Nakasipsipnget iti labes ti lawag dagiti bombilia.

Nangin-inut a nagpukaw ti aweng ti sirena. Iti baet dagiti arasaas dagiti kakaduana iti pagurayan, mangngeg latta ni Arsing dagiti asug ken ikkis manipud kadagiti nakarikep a siled.

“Makimatkayo koma amin nga agaagab!” inlaaw ti maysa a lalaki a nagugaog iti maysa kadagiti siled iti akin-abagatan a pasilio.

Naginnarasaas dagiti lallaki iti abay ni Arsing.

“Daytay nabiit pay nga insangpetda daydiay.”

“Apay, naan-ano?”

“Tinakawda kano ti nuangna a kakaisuna a pagtaltalonna ket pinadasna nga isalakan.”

“Tagaano?”

“Ibung.”

“Ket?”

“Pinaltoganda.”

Naglukat ti ridaw ti siled ni Betty ket rimmuar ni Nana Oyang. Sinabat ni Arsing. “Kasano, inang?”

“Masapulto ti dara.” Madanagan ti baket. “Awan kanon ti urnong ditoy. Naibus.”

“Pangalaan ngarud?”

“Mister Castisimo, umaykayo man,” kinuna ti nars ket inturongna ni Arsing iti ridaw a nakailansaan ti “Dr. Eustaquio Pangilinan.”

Nagsao ti nurse ken doktor iti Ingles. Kalpasanna, kinasao ti doktor ni Arsing. “Apo Castisimo, idiay laeng Provincial Jail ti mabalin a pangalaantayo iti dara. Klase AB ti dara ti asawayo. Pisos ti mysa a cc. Masapultayo ti tallo gasut a cc.”

“Adda la ketdi, doktor. Kasano ket rabii met?”

“Dakamin ti makaammo, Mr. Castisimo.”

Nagsubli ti nurse ken ni Baket Oyang iti siled ni Betty. Nagbati ni Arsing ti ruar.

Immaweng ti dimteng nga ambulansia.

Adda karibuso iti ruar; inserrek ti dua a lallaki ti stretcher a naarpawan iti puraw nga ules iti maysa a siled iti agpaabagatan a pasilio. Simmaruno ti maysa a baket, tallo a babbalasang; nagbati ti agkabannuag.

“Asino daydiay, manong?” sinaludsod ti maysa.

“Ni papangmi.”

“Apay, naan-ano, manong?”

“Lakayen. Adu ti sakitna. Adda angkit, ulser, sakit ti bara, puso ken apro. Kanayon a mayeg ditoy, ngem ita ti kapeggadan a panagpakarona!”

Tik-tak-tik-tak-tik-tak!

Simngaw ti agpaparaw a dung-aw manipud iti maysa a siled. Limmabas ti maysa a nurse. Sinabat ti nakaamerikana.

“Ania daydiay, nurse?” Simardeng ti nurse. “Natay, sir, ni Miss Lucila Narciso.”

Napatakder dagiti dua a babbalasang iti suli. Pinennekda no ni Balasang Narciso nga agpayso ti natay. Nagtung-ed ti nurse.

(Maituloyto)