August 05, 2026

Home LITERATURA Nobela

NOBELA: Saan a Rosas Amin nga Ayat, Maria Emmanuelle (17)

 Ni REYNALDO A. DUQUE

(MAIKA-17 A PASET)

KABIGATANNA, agarup alas dies iti agsapa idi dumteng ni Mr. Tamayo iti talier. Dinakulapna ni Tio Tante apaman a makaasideg, kasta met a tinapikna ti kanigid nga abagak.

“Ania, Tante?” dinamagna.

“Good as new manen ti makina ‘toy luganyo, Mister Tamayo,” kinuna ni Tio Tante. “Saannakayon nga ibitin daytoy iti dalan!”

Nobela

Bastardo (14)

“Dayta ti pagbilibak kenka,” inkatawa ni Mr. Tamayo. “Ammom ti mangartiok!”

Naggiddan a nagkatawa da Tio Tante ken Mr. Tamayo. Inyawat ni Tio Tante ti tulbek ti lugan ken ni Mr. Tamayo.

Sinangonak ni Mr. Tamayo. “Kunam idi kalman, sika ti magi-test drive itoy luganko,” kinunana.”Nakasaganaka met laengen?”

“Wen, sir!”

Inyawat ni Mr. Tamayo ti tulbek kaniak. Limmugan iti sango, iti kanigid.

Ngem saanko a pinagandar a dagus ti Pajero. Ketdi, inngatok ti hood iti sango, sinukimatko no adda met laeng danum ti radiator. Kalpasanna, kinitak ti langisna no kompleto met laeng. Kasta met ti angin dagiti pilid. Limmuganak, insubok ti tulbek iti tutulbekan. Kinitak no adda met laeng gasolinana. Idi makitak nga adda, idi pay laeng a pinagandarko ti makina.

“One click, Tante!” inyisem ni Mr. Tamayo.

“Siempre, amo!” inkatawa ni Tio Tante. “Ayokong mapahiya sa inyo!”

Tinung-edennak ni Mr. Tamayo. “Inta ngaruden, barok,” kinunana.

Inruarko ti Pajero iti talier. Napintas ti uni  ti makina ti lugan. Automatic transmission.

Naannad ti panagmanehok. Ammok a paliiwennak ni Mr. Tamayo. Sinurotko met amin a situtudio dagiti traffic sign a malabasanmi.  Nagsikkokami iti Santolan Road, kimmamangkami iti Epifanio de los Santos Avenue. Nagpaamianankami sa simmalpotkami iti Quezon Avenue, nagsikkokami iti 15th Avenue agingga idi makasublikami iti talier.

Imparadak ti Pajero iti likudan ti Honda Civic a lugan ni Mr. Tamayo a dimteng iti talier.

“Ania ti makunayo, Mister Tamayo?”

“Perfect!” inkatawa ni Mr. Tamayo.

“Ania ti perfect? Ti pannakatarimaan ‘toy luganyo?”

“Saan! Ti panagmaneho ‘toy kaanakam ti kayatko a sawen!”

“Kasta?”

Pinayapayan ni Mr. Tamayo ti drayberna.  “Alaem  ‘diay brown envelope iti nagtugawak,” imbilinna.

Nagtungpal ti drayber. Linukip ni Mr. Tamayo ti brown envelop. Adda inruarna a puraw nga akaba a sobre. Inyawatna daytoy kaniak.

“A-ania daytoy, sir?”

“Kitaem, a....”

Linukipko ti saan a naiserra a sobre, inruarko ti linaon daytoy. Kabarbaro a lisensia. Ditoy, nakapigket ti retratok.

“T-thank you, sir!” kinunak, agarup a makaluaak.

Nagkatawa laeng ni Mr. Tamayo a nangtapik iti abagak. “Usarem dayta iti nasayaat,” kinunana. “Saanmo nga abusuen, wen?”

“W-wen, sir,” kinunak. “E... mano ti damage-ko, sir?”

“Itay impakitam kaniak nga ammom a talaga ti agmaneho, nakabayadkan!”

Iti kasta a wagas a nakaalaak iti lisensiak nga agmaneho. Ket kadagiti simmarsaruno nga iruruarmi ken Tina, ad-addan a siak ti nangmaneho iti kotsena.

 

SEMESTRAL break. Iti las-ud ti nasurok a dua a lawas, impasnekko ti nagdait iti polo ken pantalon tapno adda maurnongko a pangnayon iti matrikulak nga ipaw-it dagiti dadakkelko. Masasan a masapaak a mangrugi— agarup alas sais— agingga iti adalemen a sardam nga addaak iti sanguanan ti makina a pagdait. Kas kuna dagiti Tagalog, jingle lamang ang pahinga.

Sagpaminsan met, aginnawagkami ken Tina iti cell phone. No dadduma, pagustuak met no kalikagumna a rummuarkami. Ngem ad-adu dagiti gundaway nga agkedkedak. Ipambarko nga adu dagiti awatko a daiten. Ngem ti pudno a rason, diak kayat ti aggasto. Saanko a maliklikan ti di gumasto no kasta a rummuarkami.

Iti dayta nga agsapa, agarup alas onse idi adda dumteng a bisitak. “Komusta. Ardi?” impasungadna apaman a nakastrek iti tailoring shop. Nakauniporme iti kasla tigre.  Adda bitbitna a patig a bay-on.

“K-komander!”

Nagkatawa ti sangsangpet. Tinakderak ti ar-aramidek, sinabatko a dinakulap nga inabrasa.

Ni Teniente Dante Guerrero ti simmangpet.  Komander ti awagko kenkuana gapu iti naganna. Agarup dua a tawen a dikami nagkita. In-inauna ngem siak iti agarup uppat a tawen. Nagsinningedkami idi agpadait kaniak iti pantalon. Magustuanna ti daitko.

Sinirpatko. “Bimmiskedka, lakay!” kinunak. “Ngem pimmugotka!”

“Gapgapuk idiay Jolo idi kalman,” kinunana. “Adda intugotko a pasarabo kenka.” Inyawatna ti bay-on.

Siniripko ti linaon ti bay-on. “Ania daytoy?”

“Tallo a durian!” inkatawana.

Nagkatawaak met. “Sayang,” kinunak. “Saanak a mangmangan iti durian. Nabangsit!”

“Ammok,” kinuna ni Dante. “Isu a dayta ti napanunotko nga ipasarabo kenka!”

Simrek ni Tia Caring iti shop. Kinablaawan ni Dante ti ikitko.

“Ne, sika gayam, teniente!” kinuna ni Tia Caring. Sa immatap dagiti matana. “’Nia daydiay nabangsit?”Nagkatawa ni Dante. Inyawatko met ti bay-on iti ikitko. “Pasarabo ni Dante kadakayo, anti,” kinunak. “Inggapuna idiay Mindanao...”

“Kasta?” inawatna ti bay-on. Siniripna ti linaon daytoy. “Ay, isu daytoy daydiay maang-angotko! Thank you, teniente. Paboritok a prutas daytoy. Uray no nabangsit!”

“Awan aniamanna, tia,” inyisem ni Dante.

“Nabayagka a nagpukaw, a. Naggapuka kadi nga agpayso idiay Mindanao?”

“Wen, tia. Idiay Jolo...”

“Ket... adda mano nga Abu Sayyaf a napataymo, ha?”

Nagkatawa laeng ti teniente.

“Guraykayo  biit, ania?” impakada ni Tia Caring. “Innak bassit idulin daytoy. Kababain kadagiti sumrek  a kustomer!”

Nagpatpatangkami ken Dante. Kinunana a makabulan ti bakasion a naited kenkuana isu a nakaawid iti Luzon. Patneng nga Ilokano, taga-Isabela dagiti dadakkelna. Naggapu kano idiay Ilokos dagiti appona a nagdappat idiay Isabela idi “peace time.” Adda kabsatna a babai, agnagan iti Sinamar, nga agbasbasa iti Manila. Imbagana ti unibersidad a sumsumrekan ni Sinamar. Simmiplot iti nakemko ni Tina. Iti unibersidad a pagbasbasaan ni Sinamar ti sumsumrekan ni Sinamar.

Saanmi a nadlaw ti panagparada ti maysa a kotse iti sango ti tailoring shop. Gapu ngata ti wanerwer dagiti makina a pagdait.

Ngem napangangaak idi makitak ti dimsaag iti kotse a simrek iti tailoring shop.

“Can I come in?”

Kayatko ti maipdokan. “T-Tina!”

Kas iti sigud, saan a nagaramat iti ania man a pagpapintas, malaksid iti apagapaman a pulbos, apagapaman a lipstick, apagapaman a bangbanglo. Nakasuot iti hanging ken sleeveless a blusa a maris rosas  nga ad-adda a nangpatingra iti kinapudawna ken nangisit a maong a pantalon.

Sinabatko. Binesobesonak. Ita laeng a maidaw-as ni Tina iti tailoring shop.

Inyam-ammok ni Tina kadagiti nadanonna a sastre kasta metten ken ni Dante. Dinakulap ni Dante.

“Nice meeting you, Miss Tintin,” kinuna ti teniente. “Ita laeng a makitakayo iti personal.”

“Kasta?” inyisem ni Tina.

“Napimpintaskayo iti personal, ma’am.”

“Agam-ammokayo?” nagmalangaak.

“Awan ti saan a makaam-ammo ken ni Miss Tintin, Romeo,” kinuna ni Dante.

Naburburtiaanak iti kinuna ni Dante.

Simrek ni Tia Caring iti tailoring shop.  Napamulagat idi makitana ni Tina.

Nagkatawa ni Tina. “Dakayo siguro ni Tia Caring,” kinunana.

“A-am-ammonak?”

“Masansan a dakamatennakayo ni Ardi kaniak,” kinuna ni Tintin.

“Sino nga Ardi?”

“Ni Romeo. Ardi ti awagko kenkuana.”

“Kasta kadi? E, naisar-ongka man ditoy, Miss Tintin?”

“Umayko koma dagasen ni Ardi, Tia Caring,” kinuna ni Tintin. “Imanehuannak la bassit ta adda nasken a papanak. Saankayo nga agdanag. Isublik met la ni Ardi nga awan surok ken kurangna.”

“Kasta kadi?” kinunak. “’Mayka ngarud idiay bangir ta agsukatak biit.”

Ti bangir, isu ti paset a pinakasalas ti apartment nga ab-abangan da Tia Caring.

“Uray no saanen,” kinuna ni Tina. “Urayenka la ditoyen.”

Apagbiitak a nagsukat. Idi agsubliak iti shop, adda pay laeng ni Dante.

Saankamin a nagbayag ken Tina.  Impakadak ken ni Tia Caring nga amangan no marabiyanak nga agawid. Kasta met a kinunak ken ni Dane a balbaliwanminto ti aginniliw.

“Agpadait ni teniente kenka iti pantalon,” kinuna ni Tia Caring. “Siakon ti mangala iti rukodna ngem sikanto ti mangdait.”

Iti ipapanawmi, nakitak ni Dante a rimmuar iti tailoring shop a nangisursurot iti panagkitana kadakami

(Maituloyto)