(Immuna a naipablaak iti Nobiembre 30, 1959; sa iti Abril 1, 2019 a bilang ti Bannawag.)
Sarita ni JUAN DE LA CRUZ
KENKA, gayyem,
Immayka kano man gayamen idi kalman ngem dinak manen nadanon. Makaguraka pay ket ngatan ta dinak latta maranaan tunggal pumasiarka. Kakaisuna pay ngarud a bakasionmo. No dinak man umay awisen a mapan makisala wenno agtapat, adu ngata ti ipadamagmo maipapan kenka… dakayo ken Binay. Nabayagen a diak nakita ni Binay ta diak met makaudongen. No naranaannak iti namitlo a yaaymo, isu koma ti nagsarsaritaanta. Dimo latta kadin itungpal? Kaasi met, gayyem. Numona, nakasingsingpet.
Masmasdaawka ngata no apay a dinak la nadanonen uray naminsan. Diak ngamin makapagindegen ditoy balay, gayyem. Adu unay ti tamingek idiay talon. Masansan la ngarud a rabiin no sumangpetak.
KLASIKO A SARITA: Nainget ni Mama (1)
Ngem ita nga aldaw, Domingo, addaak ditoy balay nga agsursurat. Imbagam kano ken ni baketko idi kalman nga agpa-Manilaka ita. Kunkunam ket ngatan a saankan a napateg kaniak a kas gayyem. Ngem saan. Inton mabasam ‘toy suratko, maawatamon no apay a dinak nadanon kadagiti tallo nga aldaw a yaaymo ditoy balay.
Ammom, tunggal agdisso ti panunotko kenka, agtayab a dagus ti lagipko iti asideg ken adayo. Nalasbang ditoy mugingko dagidi ragsak ken liday, aweng ken balikas, a kimmuyog kadata kadagiti sulinek a nagtengta idi kapadesta pay ti aglang-ay. Nagkakaatagta iti maymaysa nga ikamen. Naglanglanglangta a nangan iti maymaysa a lamisaan. Kunak no agnanayonen daydi a timpuyogta, ngem naturay gayam ti panawen a mamagbalbaliw iti tao ken mamagsina iti aggayyem.
Awan pay la ngata ti nagbaliwan ti langam, ania? Gapu ta awan pay ti pakasingaan ti pigsam, di pay la ngata namki dagidi sigud a talugadingmo: narimat a mata, natarnaw a kudil, nalangto a buok ken nanakman a panagkawes. Bassit la ti paggidiatanta idi. Ngem ita, nalabes metten no kunaek a duduoganakon. Ngem diak makapagpili itan.
Idi damo nga immayka, dinamagmo kano ken ni baketko no addan nagbaliwan ti langak; no limmakayak. Ah, adun, gayyem. Dagiti pagan-anayko a pagtalon ti dakkel a mamaglakay iti langak. Kultab dagiti nalayak a badok a manta a dinait met laengen ni baketko, ken dadakkel dagiti agsumbangir a bolsada sa pay nakakitkiting dagiti manggasda. Sa ket agsapinak iti kinordonan a gris a pagatbutoy ti kagayadna, ay, awan dumakon iti duduogan. Sigud a diak kaay-ayo ti kastoy a tabas ti kawes, ammom met. Ngem kinuna ti katugangak a nasaysayaat ti putot a pagtalon tapno saan a marisirisan ti gurong a puon ti pagrarasaanna. Pudnon sa ketdi ti kinuna ni tatang ta agpapan ita, idi laeng agdadamoak iti talon ti panagrarasak iti kasta unay.
Ngem uray ania ti isusuotko, no saanak a nagpasapad, natarakiak koma met bassit. Daytoy ti makitak a mangpalaad unay iti pimmanget a rupak. Sigud la ngaruden a dakkel ti panagruprupak, kasla rimmakab pay idi nagpasapadak. Naginnanakmak daytoy. Nalaklaka met ngamin a mamagaan ti ababa a buok ngem ti atiddog. Pimmugotak nga agpayso ngem pagpiaanna, timmangken dagiti piskelko, gayyem. Pungdol kunam ket ngata koma no naarikapmo dagiti takiagko idi immayka.
Imbagam kano pay ken ni baketko a no mayatak, ikuyognak tapno pagpapasennak nga agpalpaliwa dita Manila. Nagsayaat koman, aya? Sigud ngamin a kunak a nasayaat ken manangisagutka. Makakarkarayoak nga agpayso, gayyem, ta nalagipko dagidi rabii a panagkibkibinta idiay Luneta, dagidi kasellaag ti bulan a panangtaptapatta iti daydi Bikolana idiay Quezon City. Daydi la ngaruden panagsinsinta iti kaasmang idiay Boulevard! Nakallalagip nga agpayso dagidi, ngem sabali met ngamin itan.
(Maituloyto)
